Linux grep आणि find Commands उदाहरणांसह

By Ravindra Bagale, trainer · LinkedIn · Last updated: 18 October 2026

1. झटपट उजळणी: networking

का: grep आणि find servers वर बहुतेक logs मधून networking आणि access चे प्रश्न सोडवायला वापरतात: कोणता IP जोडला गेला, कोणता port fail झाला. त्या ओळी वाचायला basics ताजे हवेत.

2. Linux users चे प्रकार आणि UIDs

का: तुम्ही काय करू शकता हे Linux तुम्ही कोण आहात त्यावरून ठरवतो. प्रत्येक user ला एक नंबर असतो, UID (user ID), आणि Linux नाव नाही, तो नंबर तपासतो.

काय: users चे तीन प्रकार आहेत.

1. root, UID 0. Superuser. तो सगळं वाचू, बदलू आणि delete करू शकतो.
2. System users, UID 1 ते 999. Services चालवायला Linux आणि install केलेलं software त्यांना बनवतं, उदा. sshd किंवा nginx. बहुतेक login करू शकत नाहीत.
3. Normal users, UID 1000 आणि पुढे. हे म्हणजे माणसं. EC2 instance वरचा पहिला user (Amazon Linux वर ec2-user, Ubuntu वर ubuntu) 1000 असतो; तुम्ही बनवलेल्या पुढच्या user ला 1001 मिळतो.

sudo user हा चौथा प्रकार नाही. तो root म्हणून commands चालवायची परवानगी असलेला normal user आहे, Amazon Linux वर wheel group मधून, Ubuntu वर sudo group मधून.

कसं: स्वतःचा user तपासा.

1. id चालवा.
2. uid=1000(ec2-user) वाचा: तुमचा UID आणि नाव.
3. groups=... वाचा: wheel (Ubuntu वर sudo) म्हणजे तुम्ही sudo वापरू शकता.
4. sudo id चालवा. आता ते uid=0(root) दाखवतं, कारण sudo command root म्हणून चालवतो.

3. /etc/passwd आणि /etc/shadow

का: Server वर कोणते users आहेत, त्यांचा UID, home folder किंवा shell काय आहे हे जाणून घ्यायचं असेल तर ते सगळं एकाच file मध्ये आहे.

काय:

1. /etc/passwd म्हणजे users ची list. एक line = एक user. ती सगळे वाचू शकतात.
2. /etc/shadow मध्ये password hashes असतात. ती फक्त root वाचू शकतो.
3. Hash परत password मध्ये बदलता येत नाही. विसरलेला password कधी "परत वाचला" जात नाही; तो sudo passwd USERNAME ने reset केला जातो.

/etc/passwd च्या line मध्ये : ने वेगळे केलेले सात fields असतात

ec2-user:x:1000:1000:EC2 Default User:/home/ec2-user:/bin/bash

1. ec2-user: user name.
2. x: password /etc/shadow मध्ये ठेवलेला आहे.
3. 1000: UID.
4. 1000: group ID.
5. EC2 Default User: comment.
6. /home/ec2-user: home folder.
7. /bin/bash: login shell. इथे /sbin/nologin म्हणजे account login करू शकत नाही, system users साठी हे नेहमीचं आहे.

कसं:

1. cat /etc/passwd चालवा. सगळे users दिसतात.
2. cat /etc/shadow चालवा. Permission denied मिळतं: normal user ती वाचू शकत नाही.
3. sudo cat /etc/shadow चालवा. Root म्हणून ते चालतं.

4. grep: file न उघडता text शोधा

का: एका log file मध्ये लाखो lines असू शकतात. ती editor मध्ये उघडणं slow असतं, terminal अडकू पण शकतो, आणि एक error शोधत वर scroll करत बसणं म्हणजे वेळ वाया.

काय: grep file मध्ये एक शब्द (pattern) शोधतो आणि फक्त तो शब्द असलेल्या lines print करतो. File editor मध्ये कधी उघडलीच जात नाही.

कसं: practice file बनवा, ती vi मध्ये search करा, मग grep ने.

1. SSH ने तुमच्या EC2 instance ला connect व्हा.
2. vi demo चालवा (vim demo पण तसंच चालतं).
3. i दाबा आणि Linux बद्दलच्या काही lines paste करा.
4. Esc दाबा, :wq type करा आणि Enter दाबा.
5. vi demo ने परत उघडा.
6. /Linux type करून Enter दाबा. Cursor पहिल्या match वर जातो.
7. पुढच्या match साठी n आणि मागच्या साठी N दाबा.
8. Editor मधून बाहेर पडायला :q type करा.
9. आता grep "Linux" demo चालवा. फक्त Linux असलेल्या lines print होतात, आणि तो शब्द highlight होतो.

आणखी उदाहरणं:

1. grep ec2-user /etc/passwd तुमची स्वतःची user line print करतो.
2. grep nologin /etc/passwd login न करू शकणारी accounts दाखवतो.
3. sudo grep -i "error" /var/log/httpd/error_log Apache log मधले errors दाखवतो (Amazon Linux वर).

5. Pipe: एका command चा output पुढच्या command ला

का: काही commands खूप print करतात. ते सगळं वाचण्याऐवजी तुम्ही ते थेट grep ला देऊ शकता आणि हवं तेवढंच ठेवू शकता.

काय: Pipe चिन्ह | डावीकडची command जे print करते ते सगळं उजवीकडच्या command ला input म्हणून देतं.

कसं:

1. cat /etc/passwd चालवा. प्रत्येक user line स्क्रीनवरून जाते.
2. cat /etc/passwd | grep ec2-user चालवा. फक्त तुमची line उरते.
3. grep ec2-user /etc/passwd चालवा. तोच result: grep file स्वतः पण वाचू शकतो.
4. ls /etc | grep conf चालवा. /etc मधली फक्त conf असलेली नावं.

6. grep options: -i, -r आणि -n

का: नेमकं spelling, किंवा कोणत्या file मध्ये शब्द आहे, हे नेहमी माहिती नसतं.

काय:

1. Case महत्त्वाचा. grep साठी Linux आणि linux वेगवेगळे शब्द आहेत.
2. -i case ignore करतो: Linux, linux आणि LINUX सगळे match होतात.
3. -r (recursive) folder मधली प्रत्येक file आणि त्याच्या आतल्या folders मधल्या files शोधतो.
4. -n प्रत्येक match च्या आधी line number लावतो.
5. Options जोडता येतात: -irn = case ignore + recursive + line numbers.

कसं:

1. grep -r "Linux" ~/ तुमच्या home folder मधली प्रत्येक file शोधतो. प्रत्येक line file च्या नावाने सुरू होते.
2. grep -r "linux" ~/ वेगळ्या lines शोधतो: case महत्त्वाचा.
3. grep -i "linux" ~/ Is a directory म्हणून थांबतो: grep files वाचतो, आणि folder म्हणजे file नाही.
4. grep -ir "linux" ~/ चालतो: -r मुळे grep folder मध्ये जातो.
5. grep -irn "linux" ~/ line numbers पण दाखवतो, file:line:text असे.
6. man grep पूर्ण manual उघडतो (बाहेर पडायला q). grep --help options ची छोटी list print करतो.

Listing ची अजून एक युक्ती: ls -R एक folder आणि त्याच्या आतला प्रत्येक folder tree सारखा list करतो. ls -R ~/ करून बघा.

7. find: file स्वतः शोधा

का: grep ला कुठे बघायचं ते माहिती असावं लागतं. File कुठे आहे हेच माहिती नसेल तर find लागतो.

काय: find एका folder मधून आणि त्याखालच्या प्रत्येक folder मधून फिरतो आणि प्रत्येक match चा path print करतो.

find WHERE -type f|d|l -name "NAME"

1. WHERE: कुठून सुरू करायचं तो folder: . (इथे), ~/, /home किंवा / (पूर्ण server). find ला नेहमी starting folder लागतो; तो pipe मधून list वाचत नाही.
2. -type f = files, -type d = folders (directories), -type l = links.
3. -name "NAME": नेमकं नाव. * हे wildcard: "*.log" = .log ने संपणारं प्रत्येक नाव.
4. -perm 644: नेमकी ती permission असलेल्या files.

कसं:

1. find . -name "demo" सध्याच्या folder मध्ये आणि खाली demo शोधतो.
2. find /home -name "demo" /home पासून सुरू करतो.
3. find . -name "*.log" इथल्या आणि खालच्या सगळ्या .log files list करतो.
4. find / -name "passwd" पूर्ण server वरून, normal user म्हणून, न वाचता येणाऱ्या folders साठी Permission denied lines चा पूर येतो.
5. sudo find / -name "passwd" प्रत्येक folder वाचतो आणि प्रत्येक match list करतो.
6. find / -name "passwd" 2>/dev/null हा दुसरा मार्ग: तो error lines लपवतो आणि results ठेवतो.
7. sudo find / -type f -name "passwd" फक्त files list करतो; passwd नावाचा folder सोडला जातो.
8. sudo find / -type d -name "nginx" फक्त folders list करतो.
9. sudo find /var/www -perm 644 permission 644 असलेल्या files list करतो.

नावाआधी -name विसरलात तर find paths must precede expression म्हणून थांबतो. -name जोडा आणि परत चालवा.

8. find | grep, आणि wc -l ने मोजणं

का: कधी तुम्हाला ज्यांच्या path मध्ये कुठेही एक शब्द आहे असे सगळे paths हवे असतात, किंवा फक्त ते किती आहेत ते जाणून घ्यायचं असतं.

काय:

1. find पूर्ण paths print करतो. मग grep तो शब्द असलेल्या lines (paths) ठेवतो.
2. grep शब्द path मध्ये कुठेही match करतो, folder names सुद्धा.
3. wc -l lines मोजतो.

कसं:

1. sudo find / -type f | grep "passwd" ज्यांच्या path मध्ये passwd आहे अशी प्रत्येक file list करतो.
2. नीट बघा: /usr/share/doc/passwd/copyright सारखी file फक्त तिच्या path मधल्या एका folder चं नाव passwd असल्यामुळे list होते.
3. ज्यांच्या स्वतःच्या नावात passwd आहे त्या files साठी फक्त find वापरा: sudo find / -type f -name "*passwd*".
4. मोजायला | wc -l जोडा: sudo find / -type f -name "*passwd*" | wc -l.

9. Admins logs मध्ये grep का करतात

का: Logs म्हणजे server ची डायरी. Site बंद पडली किंवा कोणी घुसायचा प्रयत्न केला, की grep लाखो ओळींमधून महत्त्वाच्या पाच ओळी काढतो.

स्वतःच्या servers वर (on-premises, company च्या data centre मध्ये) किंवा EC2 वर, कोणीतरी "काल रात्री कोणी login केलं?" आणि "कोणी आत घुसायचा प्रयत्न केला का?" अशा प्रश्नांची उत्तरं द्यावी लागतात. उत्तरं log files मध्ये असतात, आणि grep ती काही seconds मध्ये शोधतो.

1. Amazon Linux वर: sudo journalctl -u sshd | grep "Accepted" यशस्वी SSH logins दाखवतो.
2. sudo journalctl -u sshd | grep -E "Failed|Invalid" fail झालेले प्रयत्न दाखवतो.
3. Ubuntu वर याच lines /var/log/auth.log मध्ये पण असतात: sudo grep "Accepted" /var/log/auth.log.

Linux हे multi-user system आहे: एकाच वेळी बरेच लोक SSH ने login असू शकतात, प्रत्येक जण आपलं काम करत. आत्ता कोण login आहे ते बघायला who चालवा.

10. पूर्ण flow एका page वर

1. id तुमचा UID दाखवतो: root 0, system users 1 ते 999, normal users 1000+.
2. cat /etc/passwd users list करतो; sudo cat /etc/shadow hashes दाखवतो (फक्त root); passwords sudo passwd USERNAME ने reset करा.
3. grep "word" file match lines print करतो; vi मध्ये /word, n, N.
4. command | grep word दुसऱ्या command चा output filter करतो.
5. -i case ignore, -r पूर्ण folder, -n line numbers; Is a directory म्हणजे -r जोडा.
6. find WHERE -type f -name "NAME"; पूर्ण server साठी sudo, किंवा 2>/dev/null.
7. find ... | grep word path मध्ये कुठेही match करतो; -name फक्त नाव; | wc -l मोजतो.
8. journalctl -u sshd | grep "Accepted" (Amazon Linux) किंवा grep "Accepted" /var/log/auth.log (Ubuntu) कोणी login केलं ते दाखवतो.

11. Hands-on lab: terminal मधून users, text आणि files शोधा

हा lab का. Server वर प्रत्येक file scroll करून बघता येत नाही. हा lab खरे प्रश्न (मी कोण, कोणते users आहेत, file कुठे आहे, कोणत्या file मध्ये एखादा शब्द आहे) grep, find आणि pipe ने सोडवतो.

1. तुमचा UID बघा
   • Command: id
   • काय दिसेल: uid=1000(ec2-user) gid=1000(ec2-user) ने सुरू होणारी ओळ, groups मध्ये wheel.
   • Check करा: id root → uid=0(root) gid=0(root) groups=0(root)
   • का: तुम्ही काय करू शकता हे Linux तुमच्या number वरून ठरवतं: 0 म्हणजे root, 1 ते 999 system users, 1000 आणि पुढे माणसं. wheel मुळे तुमच्यासाठी sudo चालतो.
2. /etc/passwd मध्ये तुमची ओळ शोधा
   • Command: grep ec2-user /etc/passwd
   • काय दिसेल: ec2-user:x:1000:1000:EC2 Default User:/home/ec2-user:/bin/bash
   • Check करा: : ने वेगळे केलेले सात fields; शेवटचा shell.
   • का: grep फक्त जुळणाऱ्या ओळी print करतो, म्हणून पूर्ण file ऐवजी एकच ओळ मिळते.
3. /etc/shadow वाचून बघा
   • Command: cat /etc/shadow
   • काय दिसेल: cat: /etc/shadow: Permission denied
   • Check करा: sudo grep ec2-user /etc/shadow ec2-user: ने सुरू होणारी एक ओळ print करतो.
   • का: Password hashes /etc/shadow मध्ये असतात, जी फक्त root वाचू शकतो. /etc/passwd मध्ये passwords नसतात म्हणून ती सगळे वाचू शकतात.
4. Case दुर्लक्षित करा आणि ओळींना numbers द्या
   • Command: grep -in ROOT /etc/passwd
   • काय दिसेल: 1:root:x:0:0:root:/root:/bin/bash सारख्या ओळी, प्रत्येकीसोबत line number.
   • Check करा: -i शिवाय grep ROOT /etc/passwd काहीच print करत नाही.
   • का: Exact spelling माहीत नसेल तेव्हा -i मदत करतो; editor मध्ये कोणती ओळ उघडायची ते -n सांगतो.
5. पूर्ण folder मध्ये शोधा
   • Command: mkdir -p ~/lab/logs && echo "error disk full" > ~/lab/logs/a.log && echo "all good" > ~/lab/logs/b.log && grep -r error ~/lab
   • काय दिसेल: /home/ec2-user/lab/logs/a.log:error disk full
   • Check करा: फक्त a.log दिसते.
   • का: -r प्रत्येक subfolder मधल्या प्रत्येक file मध्ये बघतो, आणि प्रत्येक match समोर file चं नाव print करतो.
6. Pipe ने मोजा
   • Command: grep -c bash /etc/passwd
   • काय दिसेल: एक छोटा number, उदाहरणार्थ 2 (root आणि ec2-user).
   • Check करा: grep bash /etc/passwd | wc -l तोच number print करतो.
   • का: Pipe | एका command चं output पुढच्या command मध्ये पाठवतो. इथे दोन्ही पद्धती bash ने login करू शकणारे users मोजतात.
7. नावाने file शोधा
   • Command: sudo find / -type f -name passwd
   • काय दिसेल: /etc/passwd, /etc/pam.d/passwd आणि /usr/bin/passwd सारखे paths.
   • Check करा: प्रत्येक ओळ नेमक्या passwd ने संपणारा पूर्ण path.
   • का: find file स्वतः शोधतो, / पासून सुरू करून. sudo शेकडो Permission denied ओळी टाळतो; -type f folders सोडतो.
8. Pattern ने शोधा, मग filter करा
   • Command: find ~/lab -name "*.log"
   • काय दिसेल: /home/ec2-user/lab/logs/a.log आणि /home/ec2-user/lab/logs/b.log.
   • Check करा: find ~/lab -name "*.log" | grep a.log फक्त पहिली ठेवतो.
   • का: find ला दिसण्याआधी shell ने *.log expand करू नये म्हणून quotes. grep मध्ये pipe केल्याने paths कोणत्याही शब्दाने filter होतात.
9. साफ करा
   • Command: rm -r ~/lab
   • काय दिसेल: काहीच नाही.
   • Check करा: ls ~ मध्ये आता lab नाही. Instance stop करा.
   • का: Server वर राहिलेल्या practice files पुढच्या search मध्ये गोंधळ करतात.

12. Try at home

Recap

उजळणी, तुलना आणि मुलाखत cards

हा lesson काही मिनिटांत revise करा. Cards phone वर save करा किंवा PNG download करा. प्रत्येक card वरचा QR हा lesson उघडतो.

अजून cards: Ravi Sir's Cards.