EC2 वर Files copy करायला scp कसं वापरायचं (Upload आणि Download)

By Ravindra Bagale, trainer · LinkedIn · Last updated: 18 October 2026

1. scp का: wget फक्त websites वरून download करतो

का. wget server वर चालतो आणि web address वरून file download करतो. रोज लागणारी दोन कामं तो करू शकत नाही:

1. Upload: laptop वरची file server वर copy करणं. तुमचा laptop काही website नाही, म्हणून server त्याच्याकडून wget करू शकत नाही.
2. Download: server वरची file laptop वर copy करणं, उदाहरणार्थ backup.

काय. scp (secure copy) दोन्ही करतो. तो SSH वरून दोन machines मध्ये files copy करतो, login साठी वापरता त्याच key pair ने. कुठलीही file चालते: image, video, PDF, zip, text file.

"Secure" का. तुमची file laptop आणि AWS मध्ये public internet वरून जाते. scp ती रस्त्यात encrypt करतो, म्हणून मध्ये कोणी ती पकडली तरी त्याला फक्त गोंधळलेला data दिसतो, तुमचा photo किंवा code नाही.

2. scp command

का. Login साठी तुम्ही आधीच ssh type करता. scp तीच key, user आणि IP वापरतो, म्हणून नवीन काही setup नाही: फक्त काय copy करायचं आणि कुठे, एवढं जोडायचं.

काय. SSH command तुम्हाला माहीत आहे:

ssh -i mykey.pem ec2-user@PUBLIC_IP

scp जवळजवळ तसाच दिसतो, फक्त source आणि destination add होतात:

scp -i mykey.pem SOURCE DESTINATION

1. scp: program.
2. -i mykey.pem: तुमची key, SSH साठी वापरता तीच.
3. SOURCE: जी file copy करायचीय ती.
4. DESTINATION: copy कुठे जाणार ते.

एक बाजू server असेल, तर ती user@server:path अशी लिहायची. Colon मुळेच scp ला कळतं की "हे दुसऱ्या machine वर आहे":

1. ec2-user@PUBLIC_IP:. file home folder मध्ये, /home/ec2-user मध्ये, ठेवतो. Dot म्हणजे "home folder".
2. ec2-user@PUBLIC_IP: colon नंतर काहीच नसेल तरी home folder च.
3. ec2-user@PUBLIC_IP:ravi file home folder मधल्या ravi folder मध्ये ठेवतो.

Example 1: colon महत्त्वाचा. Colon विसरलात तर scp कुठेच connect होत नाही. तो फक्त तुमच्या laptop वरच ec2-user@PUBLIC_IP. सारख्या नावाची copy बनवतो, आणि server ला काहीच जात नाही. Server ची बाजू नेहमी : आणि path ने संपवायची.

3. Image upload करून page वर वापरणं

का. हे रोजचं काम आहे: laptop वरचा photo website वर दिसला पाहिजे.

scp कुठे चालवायचा. तुमच्या laptop वर, दुसऱ्या terminal window किंवा tab मध्ये (Windows वर PowerShell, Mac किंवा Linux वर Terminal). SSH session च्या आत नाही: server ला तुमच्या laptop च्या files दिसत नाहीत, म्हणून copy laptop वरूनच सुरू व्हायला पाहिजे.

कसं. समजा तुमची key mykey.pem Downloads मध्ये आहे आणि photo beach.jpg Desktop वर आहे.

Step 1. PowerShell (किंवा Terminal) उघडा. ते तुमच्या user folder मध्ये सुरू होतं, म्हणून Downloads आणि Desktop तिथेच असतात.

Step 2. Command type करा. Paths Tab ने भरा: दोन-तीन letters type करा आणि Tab दाबा.

scp -i .\Downloads\mykey.pem .\Desktop\beach.jpg ec2-user@PUBLIC_IP:.

Windows वर path मधले folders backslash \ ने वेगळे होतात. Mac किंवा Linux वर / ने: scp -i Downloads/mykey.pem Desktop/beach.jpg ec2-user@PUBLIC_IP:.

Step 3. या laptop वरून एखाद्या server ला पहिल्यांदा connect करता तेव्हा तो विचारतो की server वर trust करायचा का. yes type करा:

The authenticity of host 'PUBLIC_IP (PUBLIC_IP)' can't be established.
ED25519 key fingerprint is SHA256:...
Are you sure you want to continue connecting (yes/no/[fingerprint])? yes

Step 4. 100% येईपर्यंत थांबा:

beach.jpg                         100%   ...KB   ...KB/s   00:00

Step 5. SSH session मध्ये file आली का ते check करा आणि ती web root मध्ये हलवा:

[ec2-user@ip-172-31-xx-xx ~]$ ls
beach.jpg
[ec2-user@ip-172-31-xx-xx ~]$ sudo mv beach.jpg /var/www/html/

File home folder मध्ये येते कारण ec2-user ला तिथेच लिहायची परवानगी आहे. /var/www/html root चा आहे, म्हणून move ला sudo लागतो.

Step 6. Page वर वापरा:

cd /var/www/html
sudo nano beach.html

Type करा:

<img src="beach.jpg" width="600">

Step 7. http://PUBLIC_IP/beach.html उघडा.

Instance restart केल्यावर site उघडत नसेल तर.

1. Stop आणि start नंतर Apache बंद असतो. sudo service httpd start चालवा (किंवा एकदाच sudo systemctl enable httpd, म्हणजे प्रत्येक boot ला तो start होईल).
2. IP च्या आधी http:// स्वतः type करा. Browser ने https:// (port 443) try केलं आणि Security Group मध्ये फक्त port 80 allow असेल, तर page थांबून राहतं आणि मग time out होतं.

4. Case-sensitive नावं आणि ../ path

का. नीट upload झालेली file सुद्धा तुटलेली image म्हणून दिसू शकते. नेहमीची दोन कारणं: नावातलं capital अक्षर आणि चुकीचा relative path, आणि दोन्ही पटकन तपासता येतात.

Example 2: एका capital letter ने image तुटते. Upload केलेल्या file चं नाव Beach.jpg आहे, पण page मध्ये <img src="beach.jpg"> आहे. Page वर तुटलेली image दिसते. Linux मध्ये file names case-sensitive असतात: Beach.jpg आणि beach.jpg ही दोन वेगळी नावं आहेत. ls जसं दाखवतो तसंच नाव लिहा, किंवा file rename करा.

Example 3: एक folder वर असलेली image. स्वतःचं page असलेला sub-folder बनवा:

cd /var/www/html
sudo mkdir gallery
cd gallery
sudo nano photos.html

Image /var/www/html मध्ये आहे, gallery च्या एक level वर. म्हणून page ../ ने एक level वर जातं:

<img src="../beach.jpg">

http://PUBLIC_IP/gallery/photos.html उघडा. फक्त src="beach.jpg" लिहिलं तर browser /gallery/beach.jpg शोधेल आणि तुटलेली image दाखवेल.

5. PDF, आणि नावातले spaces

का. खऱ्या sites images शिवाय बरंच काही देतात: brochures, forms, price lists. आणि laptops वरच्या files च्या नावात अनेकदा spaces असतात, ज्या quotes शिवाय shell तोडतो.

कसं. कुठलाही file type असाच चालतो. एक PDF upload करा (तुमच्याकडे नसेल तर internet वरून एखादं sample PDF download करा):

Step 1. Laptop वर:

scp -i .\Downloads\mykey.pem .\Downloads\notes.pdf ec2-user@PUBLIC_IP:.

Step 2. Server वर:

sudo mv notes.pdf /var/www/html/

Step 3. http://PUBLIC_IP/notes.pdf उघडा. Browser PDF उघडतो.

Example 4: नावात space. my notes.pdf नावाच्या file ने दोन problems येतात:

1. Command line वर नाव quotes मध्ये टाकावं लागतं: ".\Downloads\my notes.pdf", नाहीतर scp ला दोन नावं दिसतात, my आणि notes.pdf.
2. URL मध्ये space %20 असा लिहितात: http://PUBLIC_IP/my%20notes.pdf.

6. Server वरून laptop वर download

का. कधी server वरची file हवी असते: developer ला पाठवायचा log, किंवा कोणी server वर edit केलेलं page. Download म्हणजे तीच command, दोन बाजू उलट्या.

काय. दोन्ही बाजू उलट्या करा: आता source server आहे (त्याच्या colon सकट), आणि destination laptop वरचा folder. Command अजूनही laptop वरच चालवायची.

कसं.

Step 1. Server वर एक छोटी file बनवा आणि बाहेर पडा:

nano notes.txt
exit

Step 2. Laptop वर:

scp -i .\Downloads\mykey.pem ec2-user@PUBLIC_IP:notes.txt .\Downloads\

Colon नंतर folder शिवाय notes.txt म्हणजे "home folder मधली". Laptop वर तुम्ही ज्या folder मध्ये आहात तिथेच copy करायची असेल तर destination . द्या.

Step 3. Downloads\notes.txt Notepad मध्ये उघडा.

Laptop आणि server मधल्या copies साठी हे बरोबर आहे. scp server च्या आत चालवायचा तो एकच case: एका server वरून दुसऱ्या server वर copy.

7. त्रास वाचवणारे नावांचे rules

का. इथला प्रत्येक नियम नंतर debug कराव्या लागणाऱ्या एका खऱ्या error ला टाळतो: तुटलेली image, तुटलेली command, पूर्ण न होणारा Tab.

1. फक्त small letters वापरा. Linux case-sensitive आहे, आणि Tab completion पण पहिले letters बरोबर case मध्ये type केले तरच चालतं.
2. Spaces नकोत. त्यांना command line वर quotes लागतात आणि URLs मध्ये ते %20 होतात.
3. शब्द underscore ने जोडा किंवा सरळ एकत्र लिहा: my_folder किंवा myfolder, beach_photo.jpg.

8. पूर्ण website एका zip file मध्ये

का. Developer तुम्हाला खूप files असलेला website folder देतो: pages, images, CSS, JavaScript. Folder थेट scp -r (recursive) ने copy करता येतो:

scp -i .\Downloads\mykey.pem -r .\Desktop\html ec2-user@PUBLIC_IP:.

खूप files असतील तर zip बहुतेक वेळा जास्त चांगला:

1. एकच file, म्हणजे एकच copy, आणि check करायला सोपी.
2. Size कमी होते. Compression repeat होणारा data एकदाच ठेवतो: सलग दहा A "A, दहा वेळा" असे ठेवता येतात.
3. Transfer लवकर होतो, आणि अर्ध्यात काही राहून जात नाही.

कसं.

Step 1. Windows वर website folder वर, इथे त्याचं नाव html आहे, right-click करा आणि Send to › Compressed (zipped) folder निवडा. html.zip मिळतो. सगळ्या files आत आहेत ना ते एकदा उघडून बघा.

Step 2. Upload करा. नुसता colon म्हणजे home folder:

scp -i .\Downloads\mykey.pem .\Desktop\html.zip ec2-user@PUBLIC_IP:

Step 3. Server वर तो web root मध्ये हलवा:

sudo mv html.zip /var/www/html/

आता http://PUBLIC_IP/html.zip उघडलं तर browser तो फक्त download करतो. Browser zip file दाखवू शकत नाही, आणि जी file दाखवता येत नाही ती download होते.

Step 4. Unzip करा. sudo शिवाय fail होतं, कारण folder root चा आहे:

[ec2-user@ip-172-31-xx-xx html]$ unzip html.zip
Archive:  html.zip
checkdir error:  cannot create html
                 Permission denied
...

sudo ने चालतं:

sudo unzip html.zip

Amazon Linux वर unzip आधीपासून install असतो.

Step 5. Windows ने folder पण zip मध्ये टाकला, म्हणून files आता /var/www/html/html/ मध्ये आहेत. त्या एक level वर हलवा:

cd html
sudo mv * ..
cd ..
ls

.. म्हणजे एक level वरचा folder. * म्हणजे इथल्या सगळ्या files, फक्त dot ने सुरू होणाऱ्या hidden files सोडून.

Step 6. http://PUBLIC_IP/ आणि zip मधलं एखादं page किंवा image त्याच्या नावाने उघडा.

9. Live website चा backup तुमच्या laptop वर

का. Live site बदलण्याआधी, जे चालतंय त्याची copy ठेवा. काही बिघडलं तर परत लावता येतं.

कसं.

Step 1. जो folder zip करायचाय त्याच्या एक level वर जा. ज्या folder मध्ये उभे आहात तोच zip करू नका.

cd /var/www

Step 2. पूर्ण folder zip करा. /var/www root चा आहे, म्हणून sudo; -r सगळे subfolders आणि hidden files घेतो:

[ec2-user@ip-172-31-xx-xx www]$ sudo zip -r backup.zip html
  adding: html/ (stored 0%)
  adding: html/index.html (deflated ...%)
  ...

-r शिवाय html/* subfolders च्या आतलं सोडून देईल.

Step 3. Zip home folder मध्ये हलवा, म्हणजे scp चा path छोटा आणि सोपा राहतो:

sudo mv /var/www/backup.zip /home/ec2-user/

scp ला फक्त file वाचायची परवानगी लागते; छोट्या path मुळे command type करायला सोपी जाते.

Step 4. Laptop वर download करा:

scp -i .\Downloads\mykey.pem ec2-user@PUBLIC_IP:backup.zip .\Downloads\

Step 5. Laptop वर extract करा आणि काही files, एखादं page, image, video, उघडून बघा, म्हणजे backup खरंच चालतोय याची खात्री होईल.

10. Apache, Nginx आणि Tomcat

का. Job posts मध्ये आणि servers वर ही तिन्ही नावं दिसतात. कोण काय करतो हे माहीत असलं की project साठी कोणता install करायचा ते कळतं.

काय. तुम्हाला भेटणारी तीन नावं:

1. Apache HTTP Server (httpd): आत्तापर्यंत वापरलेला web server.
2. Nginx: दुसरा free web server. तो कमी memory मध्ये एकाच वेळी खूप visitors handle करतो, म्हणून खूप busy sites तो वापरतात, बऱ्याचदा दुसऱ्या servers च्या पुढे. तोही तेच HTML, images आणि videos serve करतो.
3. Apache Tomcat: Java web applications चालवणारा server. Apache httpd आणि Nginx files serve करतात; ते Java code चालवत नाहीत. ते Tomcat च्या पुढे बसून requests त्याच्याकडे पाठवू शकतात.

Project कुठला web server वापरणार हे बहुतेक architect किंवा team lead ठरवतो. Cloud engineer म्हणून तुम्हाला दोन्ही set up करता आले पाहिजेत.

11. त्याच server वर Apache वरून Nginx वर switch

का. Apache आणि Nginx दोघंही port 80 वर ऐकतात, आणि एका port वर एका वेळी एकच program बसू शकतो. म्हणून आधी Apache बंद करायचा. Apache चालू असताना Nginx start केला तर Nginx start होत नाही:

Job for nginx.service failed because the control process exited with error code.
See "systemctl status nginx.service" and "journalctl -xeu nginx.service" for details.

काय. दोघांचे web folders वेगळे आहेत:

1. Apache: /var/www/html
2. Nginx: /usr/share/nginx/html

कसं.

Step 1. Apache बंद करा:

sudo service httpd stop

Step 2. Nginx install करा:

sudo yum install nginx -y

Step 3. तो start करा आणि check करा:

[ec2-user@ip-172-31-xx-xx ~]$ sudo service nginx start
Redirecting to /bin/systemctl start nginx.service
[ec2-user@ip-172-31-xx-xx ~]$ sudo service nginx status

Active: active (running) बघा. Service म्हणजे background मध्ये सतत चालणारा आणि requests ची वाट बघणारा program.

Step 4. Nginx चा web folder बघा:

[ec2-user@ip-172-31-xx-xx ~]$ cd /usr/share/nginx/html
[ec2-user@ip-172-31-xx-xx html]$ ls
404.html  50x.html  index.html  nginx-logo.png  poweredby.png

Step 5. http://PUBLIC_IP/ उघडा. तुम्हाला अजून जुनं Apache page दिसू शकतं: browser ने त्याच्या cache मधली save केलेली copy दाखवली. Refresh करा, आणि Welcome to nginx! दिसेल.

Step 6. नसलेलं page उघडा, जसं http://PUBLIC_IP/ravi.html. आता Nginx स्वतःचं 404 page देतो, जे /usr/share/nginx/html/404.html मधून येतं.

Step 7. तुमची site Apache च्या folder मधून Nginx च्या folder मध्ये copy करा. Move नाही, copy करा, म्हणजे परत Apache वर गेलात तर त्याच्याकडे files असतील:

cd /usr/share/nginx/html
sudo cp -r /var/www/html/* .

Step 8. ls चालवा, मग browser refresh करा. तुमच्या index.html ने Nginx च्या welcome page ची जागा घेतली, आणि प्रत्येक page आणि image आधीच्याच URL वर उघडते, आता Nginx serve करतोय.

/var/www/html/* hidden files (dot ने सुरू होणारी नावं) सोडतो. त्याही copy करायच्या असतील तर folder चा content dot ने copy करा:

sudo cp -r /var/www/html/. /usr/share/nginx/html/

Step 9. तुम्ही चालवलेल्या सगळ्या commands क्रमाने बघायला history चालवा. त्या notes म्हणून ठेवा.

12. पूर्ण flow एका ठिकाणी

1. Upload: scp -i mykey.pem file ec2-user@PUBLIC_IP:., laptop वर चालवायचा.
2. Download: scp -i mykey.pem ec2-user@PUBLIC_IP:file ., हाही laptop वर.
3. Server वर: sudo mv file /var/www/html/.
4. Pages: नावं ls दाखवतो तशीच; एक folder वर जायला ../; URL मधल्या space साठी %20 (त्यापेक्षा spaces नकोतच).
5. Website: zip करा (किंवा folder scp -r करा), upload, sudo mv, sudo unzip, html/html असेल तर sudo mv * ...
6. Backup: cd /var/www, sudo zip -r backup.zip html, home मध्ये हलवा, download करा, उघडून बघा.
7. Nginx: sudo service httpd stop, sudo yum install nginx -y, sudo service nginx start, sudo cp -r /var/www/html/* /usr/share/nginx/html/.

13. Hands-on lab: scp ने upload, publish आणि backup

हा lab का. Server वर files टाकणं आणि त्यांच्या copies परत आणणं हे रोजचं काम. हा lab एक image upload करतो, publish करतो, एक page download करतो, आणि पूर्ण site चा zip backup घेतो. scp commands तुमच्या laptop च्या terminal मध्ये चालवा, SSH च्या आत नाही.

1. Laptop वरून image upload करा
   • Command: scp -i mykey.pem beach.jpg ec2-user@PUBLIC_IP:.
   • काय दिसेल: 100% ने संपणारी progress ओळ.
   • Check करा: SSH window मध्ये ls ~ मध्ये beach.jpg दिसते.
   • का: आधी source, मग destination. Colon server ची बाजू दाखवतो; त्यानंतरचा . म्हणजे ec2-user चं home, sudo शिवाय लिहिता येणारी एकमेव जागा.
2. Publish करा
   • Command: sudo mv ~/beach.jpg /var/www/html/
   • काय दिसेल: काहीच नाही.
   • Check करा: http://PUBLIC_IP/beach.jpg मध्ये picture दिसतं.
   • का: /var/www/html root चं आहे, म्हणून ec2-user म्हणून scp तिथे थेट लिहू शकत नाही. आधी home मध्ये upload, मग sudo ने move.
3. नावात space असलेली file upload करा
   • Command: scp -i mykey.pem "price list.pdf" ec2-user@PUBLIC_IP:.
   • काय दिसेल: 100% ने संपणारी progress ओळ.
   • Check करा: ls ~ मध्ये 'price list.pdf' दिसते.
   • का: Quotes शिवाय shell ला दोन files दिसतात, price आणि list.pdf. त्याहून चांगलं: upload आधीच price-list.pdf असं rename करा.
4. Laptop वर page download करा
   • Command: scp -i mykey.pem ec2-user@PUBLIC_IP:/var/www/html/index.html .
   • काय दिसेल: 100% ने संपणारी progress ओळ.
   • Check करा: index.html आता laptop च्या current folder मध्ये आहे.
   • का: बाजू उलट्या: colon असलेला server source; . म्हणजे तुम्ही आहात तो laptop folder. वाचायला sudo लागत नाही, कारण file सगळ्यांना वाचता येते.
5. Server वर पूर्ण site zip करा
   • Command: cd /var/www && sudo zip -r ~/backup.zip html
   • काय दिसेल: प्रत्येक file साठी एक adding: ओळ.
   • Check करा: ls -l ~/backup.zip मध्ये 0 पेक्षा जास्त size.
   • का: शेकडो files ऐवजी copy करायला एकच zip. -r प्रत्येक subfolder मध्ये जातो; एक level वर गेल्याने html folder स्वतः zip मध्ये राहतो.
6. Backup download करा
   • Command: scp -i mykey.pem ec2-user@PUBLIC_IP:backup.zip .
   • काय दिसेल: 100% ने संपणारी progress ओळ.
   • Check करा: Laptop वर zip उघडा: आत index.html आणि beach.jpg असलेला html/ दिसतो.
   • का: Backup server बाहेर असेल आणि एकदा उघडून बघितला असेल तरच तो खरा. Server हरवला तर याच copy मधून restore करायचं.
7. साफ करा आणि stop करा
   • Command: rm -f ~/backup.zip ~/"price list.pdf"
   • काय दिसेल: काहीच नाही.
   • Check करा: ls ~ स्वच्छ. मग instance stop करा.
   • का: Server वरचे जुने zips हळूहळू 8 GB disk भरतात. Stop केल्याने free-tier hours वाचतात.

14. घरी करून बघा

Recap

Ravindra Bagale, trainer: linkedin.com/in/ravindra-bagale. File names (beach.jpg, notes.pdf, notes.txt, html.zip, backup.zip, mykey.pem) आणि ravi, gallery folders शिकण्यासाठीची उदाहरणं आहेत; PUBLIC_IP म्हणजे तुमच्या instance चा public IPv4 address. Progress numbers आणि fingerprints "..." ने छोटे केलेत; prompt मधलं hostname उदाहरणादाखल आहे.

उजळणी, तुलना आणि मुलाखत cards

हा lesson काही मिनिटांत revise करा. Cards phone वर save करा किंवा PNG download करा. प्रत्येक card वरचा QR हा lesson उघडतो.

अजून cards: Ravi Sir's Cards.