Linux find Command आणि xargs: नाव, Size, Time ने Files शोधा आणि Actions चालवा

By Ravindra Bagale, trainer · LinkedIn · Last updated: 25 October 2026

1. रोजचं उदाहरण: पसारा असलेलं कपाट साफ करणं

हे का लागतं?

शालिनी दिवाळीआधी मोठं कपाट साफ करते. ती शोधते: 'bill' नावाचं सगळं, फक्त boxes (कागद नाहीत), 5 kg पेक्षा जड वस्तू, वर्षभर हात न लावलेल्या वस्तू, आणि भावाच्या वस्तू. मग प्रत्येक जुन्या bill वर तेच action: recycle bag मधे. मुलगा एकेक न घेता पूर्ण ढीग एकदम घेऊन मदत करतो.

हे काय आहे?

bill नाव = -name. फक्त boxes = -type d. 5 kg पेक्षा जड = -size +5G. वर्षभर न वापरलेलं = -mtime +365. भावाचं = -user. प्रत्येकावर तेच action = -exec. ढीग घेणारा मुलगा = xargs (एका command ला अनेक items).

कसं करायचं (step by step)

2. Name ने find: -name, -iname, -path

हे का लागतं?

File नावाचा भाग माहीत आहे पण ती कुठे आहे ते नाही.

हे काय आहे?

find START -name 'pattern' file नावाला shell wildcards (* ? [ ]) ने जुळवतो. Shell आधी expand करू नये म्हणून pattern नेहमी quote करा. -iname case ignore. -path '*/conf.d/*' पूर्ण path जुळवतो. -regex पूर्ण path वर regex. Errors 2>/dev/null ने बाजूला.

कसं करायचं (step by step)

1. नेमक्या नावाने file.

find /etc -name 'nginx.conf' 2>/dev/null

Output:

/etc/nginx/nginx.conf

याचा अर्थ: 2>/dev/null Permission denied गोंधळ लपवतो.

2. /var/log खालच्या सगळ्या .log files.

find /var/log -name '*.log' | head -3

Output:

/var/log/dnf.log
/var/log/nginx/access.log
/var/log/nginx/error.log

याचा अर्थ: Quotes मुळे *.log find ला मिळतो.

3. Case ignore.

find ~/Downloads -iname '*invoice*'

Output:

/home/ravi/Downloads/Invoice-Oct.pdf
/home/ravi/Downloads/invoice_amazon.pdf

याचा अर्थ: Invoice आणि invoice दोन्ही.

4. Path वर match.

find /etc -path '*/conf.d/*.conf'

Output:

/etc/nginx/conf.d/shop.conf
/etc/httpd/conf.d/ssl.conf

याचा अर्थ: कोणत्याही conf.d मधल्या फक्त .conf.

5. OR ने अनेक नावं.

find . \( -name '*.jpg' -o -name '*.png' \) | wc -l

Output:

342

याचा अर्थ: \( \) group, -o म्हणजे OR.

3. Type ने find: -type f, d, l

हे का लागतं?

फक्त folders, फक्त regular files, किंवा फक्त symlinks हवेत.

हे काय आहे?

-type f regular file, d directory, l symlink, s socket, p named pipe, b/c device files. Broken links साठी -xtype l. -empty रिकाम्या files किंवा folders.

कसं करायचं (step by step)

1. फक्त folders.

find /srv/app -maxdepth 1 -type d

Output:

/srv/app
/srv/app/releases
/srv/app/shared

याचा अर्थ: -type d म्हणजे directory.

2. फक्त files, मोजून.

find /etc -type f 2>/dev/null | wc -l

Output:

1874

याचा अर्थ: Folders आणि links skip.

3. Broken symlinks.

find /srv/app -xtype l

Output:

/srv/app/current

याचा अर्थ: current delete झालेल्या release कडे.

4. रिकाम्या files आणि folders.

find /tmp/build -empty

Output:

/tmp/build/out.log
/tmp/build/cache

याचा अर्थ: साफ करायला safe.

4. Size ने find: -size

हे का लागतं?

Disk full. सगळ्यात मोठ्या files पटकन हव्यात.

हे काय आहे?

-size +100M 100 MiB पेक्षा मोठ्या, -size -1k 1 KiB पेक्षा लहान, -size 0 रिकाम्या. Units: c bytes, k KiB, M MiB, G GiB. एकाच disk वर राहायला -xdev. Sizes बघायला -exec du -h किंवा ls -lh सोबत.

कसं करायचं (step by step)

1. Root disk वर 500 MB पेक्षा मोठ्या.

sudo find / -xdev -type f -size +500M -exec ls -lh {} + 2>/dev/null

Output:

-rw-r----- 1 root root 2.1G /var/log/journal/x/system.journal
-rw-r--r-- 1 app app 900M /srv/app/shared/dump.sql

याचा अर्थ: -xdev /proc आणि इतर disks skip.

2. 5 सगळ्यात मोठ्या files.

find /var -type f -printf '%s %p\n' 2>/dev/null | sort -nr | head -5

Output:

2254857830 /var/log/journal/x/system.journal
943718400 /var/lib/mysql/ibdata1

याचा अर्थ: -printf %s bytes मधे size, %p path.

3. 1 KB पेक्षा लहान files.

find ~/notes -type f -size -1k | wc -l

Output:

48

याचा अर्थ: - म्हणजे लहान.

5. Time ने find: -mtime, -mmin, -newer

हे का लागतं?

7 दिवसांपेक्षा जुने logs delete, किंवा incident वेळी शेवटच्या 10 मिनिटांत कोणत्या files बदलल्या.

हे काय आहे?

-mtime +7 7 दिवसांपेक्षा आधी बदललेल्या, -mtime -1 शेवटच्या दिवसात, -mmin -10 10 मिनिटांत. -atime/-amin access time, -ctime/-cmin inode बदल (permissions, owner). -newer ref reference file पेक्षा नव्या. -newermt '2026-10-25 10:00' date वापरतो (GNU).

कसं करायचं (step by step)

1. 7 दिवसांपेक्षा जुने logs.

find /var/log/app -name '*.log' -mtime +7

Output:

/var/log/app/app-2026-10-10.log
/var/log/app/app-2026-10-12.log

याचा अर्थ: Delete आधी नेहमी list.

2. शेवटच्या 10 मिनिटांत बदललेल्या.

sudo find /etc -mmin -10 -type f

Output:

/etc/nginx/conf.d/shop.conf

याचा अर्थ: Outage च्या आधी हे कोणी बदललं?

3. Deploy marker पेक्षा नव्या.

find /srv/app -newer /srv/app/.deployed -type f | head -3

Output:

/srv/app/shared/uploads/a.png

याचा अर्थ: Deploy नंतर लिहिलेल्या files.

4. दोन dates मधे.

find /data -newermt '2026-10-01' ! -newermt '2026-10-08' -type f | wc -l

Output:

1204

याचा अर्थ: ! दुसरा test उलटा.

6. Owner आणि permission ने find: -user, -group, -perm

हे का लागतं?

Security audits विचारतात: कोणत्या files world-writable, कोणत्यांना SUID, कोणत्या delete झालेल्या user च्या.

हे काय आहे?

-user name, -group name, -nouser, -nogroup (orphan files). -perm 644 नेमका mode, -perm -o+w किमान हे bits (world-writable), -perm /u+s यापैकी कोणताही bit, -perm -4000 SUID. -readable, -writable, -executable सध्याच्या user साठी.

कसं करायचं (step by step)

1. User च्या files.

sudo find /home -user rahul -type f | wc -l

Output:

2310

याचा अर्थ: rahul चं account delete करायच्या आधी.

2. World-writable files (risky).

sudo find / -xdev -type f -perm -o+w 2>/dev/null

Output:

/srv/app/shared/config.php

याचा अर्थ: कोणीही बदलू शकतं. Fix करा.

3. SUID programs.

sudo find / -xdev -perm -4000 -type f 2>/dev/null | head -3

Output:

/usr/bin/passwd
/usr/bin/sudo
/usr/bin/mount

याचा अर्थ: Audits मधे known list शी compare.

4. Orphan files.

sudo find / -xdev -nouser 2>/dev/null

Output:

/opt/old/app.jar

याचा अर्थ: Owner UID आता नाही.

7. Depth, prune आणि tests combine

हे का लागतं?

/ किंवा मोठा repo शोधणं slow, आणि .git, node_modules किंवा /proc skip करायचे.

हे काय आहे?

-maxdepth N N levels पेक्षा खोल जात नाही, -mindepth N वरचे levels skip (दोन्ही आधी लिहा). -prune find ला folder मधे जाऊ देत नाही: find . -path ./node_modules -prune -o -name '*.js' -print. -xdev एकाच file system वर. Tests AND ने जोडले; -o OR; ! किंवा -not उलटं; \( \) group.

कसं करायचं (step by step)

1. फक्त top level.

find /var/log -maxdepth 1 -type f -name '*.log'

Output:

/var/log/dnf.log
/var/log/boot.log

याचा अर्थ: Sub-folders मधे जात नाही.

2. node_modules skip.

find . -path ./node_modules -prune -o -name '*.js' -print | head -3

Output:

./src/app.js
./src/cart.js

याचा अर्थ: -prune ती branch कापतो; शेवटी -print लागतो.

3. Pattern नाही.

find . -type f ! -name '*.md' | head -2

Output:

./src/app.js
./Dockerfile

याचा अर्थ: ! -name उलटा.

4. Combine: मोठ्या AND जुन्या.

find /backup -type f -size +1G -mtime +30

Output:

/backup/db-2026-09-01.sql.gz

याचा अर्थ: दोन्ही tests true हवेत.

8. Actions: -exec, -ok, -delete, -printf

हे का लागतं?

शोधणं अर्धं काम. सापडलेलं delete, compress, chmod किंवा copy करायचं.

हे काय आहे?

-exec cmd {} \; प्रत्येक file साठी एकदा cmd ({} म्हणजे file). -exec cmd {} + अनेक files एकदम (खूप fast). -ok प्रत्येक run आधी विचारतो. -delete matches काढतो (शेवटी ठेवा; -depth लागू होतं). -printf output format: %p path, %s size, %TY-%Tm-%Td date, %u owner. -ls ls -l सारखं print.

कसं करायचं (step by step)

1. जुने logs compress.

find /var/log/app -name '*.log' -mtime +3 -exec gzip {} +

Output:

(no output)

याचा अर्थ: {} + gzip ला एकदम अनेक files.

2. Folder permissions fix.

find /srv/www -type d -exec chmod 755 {} + && find /srv/www -type f -exec chmod 644 {} +

Output:

(no output)

याचा अर्थ: Folders 755, files 644: classic web fix.

3. प्रत्येक delete आधी विचारा.

find ~/tmp -name '*.bak' -ok rm {} \;

Output:

< rm ... /home/ravi/tmp/a.bak > ? y

याचा अर्थ: प्रत्येकासाठी y.

4. जुन्या temp files delete (आधी list!).

find /tmp/build -type f -mtime +7 -print; find /tmp/build -type f -mtime +7 -delete

Output:

/tmp/build/x.o
/tmp/build/y.o

याचा अर्थ: तेच tests, आधी -print, मग -delete.

5. Custom output.

find /srv/app -maxdepth 1 -printf '%TY-%Tm-%Td %u %p\n'

Output:

2026-10-25 deploy /srv/app/releases
2026-10-20 deploy /srv/app/shared

याचा अर्थ: Report सारखं.

6. सापडलेल्या files copy.

find ~/Photos -name '*.jpg' -newermt '2026-10-01' -exec cp -t /backup/oct/ {} +

Output:

(no output)

याचा अर्थ: cp -t target आधी, म्हणून {} + चालतं.

9. xargs: list चे arguments बनवा

हे का लागतं?

अनेक commands (rm, gzip, grep) file नावं arguments म्हणून घेतात, stdin मधून नाही. मोठ्या lists ला 'Argument list too long' पण येतो.

हे काय आहे?

cmd1 | xargs cmd2 stdin मधून items वाचून cmd2 चालवतो, जमतील तेवढे भरून. -0 NUL ने वेगळे items (find -print0 सोबत, नावातल्या spaces आणि new lines साठी safe). -n N प्रत्येक run ला N items, -P N एकदम N parallel, -I{} प्रत्येक item {} च्या जागी (प्रत्येक run ला एक), -r (GNU) input रिकामा असेल तर चालवत नाही, -t आधी command print, -p विचारतो.

कसं करायचं (step by step)

1. सापडलेल्या files safely delete.

find /tmp/cache -name '*.tmp' -print0 | xargs -0 -r rm -f

Output:

(no output)

याचा अर्थ: नावात spaces असूनही चालतं; काही नसेल तर -r skip.

2. -0 का महत्त्वाचं.

touch 'my file.txt'; find . -name '*.txt' | xargs ls

Output:

ls: cannot access './my': No such file or directory
ls: cannot access 'file.txt': No such file or directory

याचा अर्थ: -print0/-0 शिवाय space ने नाव तुटलं.

3. सापडलेल्या files मधे grep.

find . -name '*.py' -print0 | xargs -0 grep -l 'boto3'

Output:

./sync/main.py

याचा अर्थ: xargs grep ला एकदम अनेक files.

4. Parallel compression.

find /data/logs -name '*.log' -print0 | xargs -0 -n 1 -P 4 gzip

Output:

(no output)

याचा अर्थ: 4 CPUs वर एकाच वेळी 4 gzip jobs.

5. -I ने प्रत्येक item.

cat servers.txt | xargs -I{} ssh {} 'uptime'

Output:

web1  10:40 up 12 days
web2  10:40 up 3 days

याचा अर्थ: {} प्रत्येक server नाव.

6. दाखवा आणि batch.

seq 1 5 | xargs -t -n 2 echo

Output:

echo 1 2
1 2
echo 3 4
3 4
echo 5
5

याचा अर्थ: -t command print, -n 2 दोन-दोन.

7. 'Argument list too long' fix.

find /var/spool/mail/old -type f -print0 | xargs -0 rm -f

Output:

(no output)

याचा अर्थ: 200,000 files वर rm .../* fail होईल.

10. locate आणि updatedb: लगेच नाव search

हे का लागतं?

find प्रत्येक वेळी disk फिरतो. 'ती file कुठे?' साठी database fast.

हे काय आहे?

locate (plocate/mlocate package) updatedb ने बनवलेला database शोधतो, सहसा रोज. -i case ignore, -c count, -n 5 limit, -e फक्त existing files. नव्या files updatedb नंतरच.

कसं करायचं (step by step)

1. लगेच नाव search.

locate -i nginx.conf

Output:

/etc/nginx/nginx.conf
/usr/share/doc/nginx/nginx.conf.default

याचा अर्थ: Database मधून खूप fast.

2. Database refresh.

sudo updatedb && locate -c '*.log'

Output:

213

याचा अर्थ: नव्या files updatedb नंतरच (रोज timer).

11. which: कोणता program चालेल

हे का लागतं?

python किंवा java च्या दोन versions. नाव type केलं की कोणतं चालतं?

हे काय आहे?

which cmd PATH शोधून पहिला match print करतो. -a सगळे matches.

कसं करायचं (step by step)

1. कोणता python चालतो?

which python3

Output:

/usr/bin/python3

याचा अर्थ: PATH मधला पहिला match.

2. सगळे matches.

which -a python3

Output:

/usr/local/bin/python3
/usr/bin/python3

याचा अर्थ: पहिला जिंकतो.

12. whereis: binary, source आणि manual

हे का लागतं?

Command आणि त्याचं manual page कुठे ते बघायचं.

हे काय आहे?

whereis cmd standard जागांमधून binary, source, man page paths. -b फक्त binary, -m फक्त man.

कसं करायचं (step by step)

1. Command च्या सगळ्या जागा.

whereis tar

Output:

tar: /usr/bin/tar /usr/share/man/man1/tar.1.gz

याचा अर्थ: Binary आणि manual page.

2. फक्त binary.

whereis -b nginx

Output:

nginx: /usr/sbin/nginx

याचा अर्थ: -b man pages लपवतो.

13. type: alias, builtin, function की file

हे का लागतं?

Command विचित्र वागतो. कदाचित alias किंवा shell function, खरा program नाही.

हे काय आहे?

type हा shell builtin. नाव alias, keyword, function, builtin की disk वरची file ते सांगतो. type -a सगळं, type -t फक्त प्रकार.

कसं करायचं (step by step)

1. Alias की file?

type ll

Output:

ll is aliased to `ls -l --color=auto'

याचा अर्थ: type shell aliases ओळखतो; which कदाचित नाही.

2. Builtin vs file.

type -a echo

Output:

echo is a shell builtin
echo is /usr/bin/echo

याचा अर्थ: Builtin आधी चालतो.

14. अनेक industries मधली खरी उदाहरणं

हे का लागतं?

तेच Linux skill प्रत्येक प्रकारच्या company मध्ये लागतं. वेगवेगळ्या ठिकाणी पाहिलं की लक्षात राहतं.

हे काय आहे?

प्रत्येक row म्हणजे एक काल्पनिक team. कोण हे वापरतं आणि कसं ते दाखवते.

कसं करायचं (step by step)

15. नेहमीच्या errors आणि त्यांचे fixes

हे का लागतं?

हे errors सगळ्यांना येतात. कारण माहीत असलं की तास वाचतात.

हे काय आहे?

आधी नेमका message वाचा. मग खालच्या row शी जुळवा.

कसं करायचं (step by step)

16. Troubleshooting step by step

हे का लागतं?

find काही देत नाही किंवा खूप देतो तर एक एक test ने command बनवा आणि action आधी नेहमी -print.

हे काय आहे?

वरून खाली जा. ज्या step ला problem दिसतो तिथे थांबा.

कसं करायचं (step by step)

1. Broad सुरू करा, results आहेत का.

find /var/log -type f | head

2. एक एक test जोडा.

find /var/log -type f -name '*.log' | head

3. Time maths तपासा.

find /var/log -type f -name '*.log' -mtime +7 -printf '%TY-%Tm-%Td %p\n' | head

4. Action आधी count.

find /var/log -type f -name '*.log' -mtime +7 | wc -l

5. echo किंवा -t ने xargs dry-run.

find . -name '*.tmp' -print0 | xargs -0 -r echo rm

6. मग खरं action.

find . -name '*.tmp' -print0 | xargs -0 -r rm -f

17. Lab 1: Full disk safely मोकळी करा

हे का लागतं?

Test files बनवा, मोठ्या आणि जुन्या शोधा, safely compress आणि delete.

हे काय आहे?

पूर्ण hands-on lab. प्रत्येक step test Linux machine वर करा (EC2 instance, VM किंवा WSL).

कसं करायचं (step by step)

1. वेगवेगळ्या size आणि वयाच्या files.

mkdir -p ~/lab12/logs && cd ~/lab12/logs && for i in 1 2 3 4 5; do truncate -s ${i}0M app$i.log; touch -d "$((i*3)) days ago" app$i.log; done; ls -lh

Output:

-rw-r--r-- 1 ravi ravi 10M app1.log ... 50M app5.log

2. 25 MB पेक्षा मोठ्या.

find . -type f -size +25M -printf '%s %p\n' | sort -nr

Output:

52428800 ./app5.log
41943040 ./app4.log
31457280 ./app3.log

3. 7 दिवसांपेक्षा जुन्या.

find . -name '*.log' -mtime +7

Output:

./app3.log
./app4.log
./app5.log

4. Compress करा.

find . -name '*.log' -mtime +7 -exec gzip {} + && ls

Output:

app1.log  app2.log  app3.log.gz  app4.log.gz  app5.log.gz

5. 12 दिवसांपेक्षा जुन्या gz (आधी print).

find . -name '*.gz' -mtime +12 -print -delete

Output:

./app5.log.gz

18. Lab 2: Spaces असलेली नावं आणि xargs

हे का लागतं?

Spaces pipelines कसे तोडतात ते बघा, -print0 आणि -0 ने fix; jobs parallel.

हे काय आहे?

पूर्ण hands-on lab. प्रत्येक step test Linux machine वर करा (EC2 instance, VM किंवा WSL).

कसं करायचं (step by step)

1. Tricky file नावं.

mkdir -p ~/lab12/docs && cd ~/lab12/docs && touch 'Oct bill.txt' 'Nov bill.txt' plain.txt

Output:

(no output)

2. Unsafe मार्ग.

find . -name '*.txt' | xargs ls 2>&1 | head -2

Output:

ls: cannot access './Oct': No such file or directory
ls: cannot access 'bill.txt': No such file or directory

3. Safe मार्ग.

find . -name '*.txt' -print0 | xargs -0 ls

Output:

./Nov bill.txt  ./Oct bill.txt  ./plain.txt

4. -P आणि -I ने parallel jobs.

find . -name '*.txt' -print0 | xargs -0 -P 3 -I{} sh -c 'echo "done: $1"' _ {}

Output:

done: ./plain.txt
done: ./Oct bill.txt
done: ./Nov bill.txt

5. एकदम permissions fix.

find ~/lab12 -type f -exec chmod 644 {} + && find ~/lab12 -type f ! -perm 644 | wc -l

Output:

0

19. नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

20. मुलाखत प्रश्न आणि उत्तरं

Beginner level

Mid level level

Senior level

21. संबंधित chapters

• DevOps साठी Linux Ops Refresh
• Automation साठी Bash Scripting
• Linux grep आणि find Commands Examples सह
• Linux Servers मध्ये Passwordless SSH

उजळणी, तुलना आणि मुलाखत cards

हा lesson काही मिनिटांत revise करा. Cards phone वर save करा किंवा PNG download करा. प्रत्येक card वरचा QR हा lesson उघडतो.

अजून cards: Ravi Sir's Cards.