Linux Servers मध्ये Passwordless SSH कसं set up करायचं

By Ravindra Bagale, trainer · LinkedIn · Last updated: 18 October 2026

1. Lab: तीन servers, आणि login आधीचे checks

का: Passwordless SSH अनेक servers मध्येच अर्थपूर्ण. तीन सारखे servers बनवून आधी ते एकमेकांपर्यंत पोहोचतात हे तपासलं, की नंतरचं कोणतंही failure network मध्ये नाही, keys मध्ये असतं.

काय: Amazon Linux 2023 चे तीन t3.micro servers, एकाच Region आणि VPC मध्ये, एकाच key pair आणि security group ने launch केलेले. Name tag मध्ये त्यांना linux1, linux2 आणि linux3 नाव द्या.

कसं:

1. Number of instances: 3 ठेवून एकदम launch करा, किंवा एक launch करून मग आणखी दोन. Launch च्या 7 steps तुमचा पहिला EC2 instance मध्ये आहेत.
2. Console मध्ये प्रत्येकाचं नाव बदला (Name column मधली pencil click करा).
3. Status check मध्ये सगळे checks passed दिसेपर्यंत थांबा. एक system check असतो (AWS host आणि त्याचं network) आणि एक instance check (तुमची OS). t3.micro सारखे नवीन, Nitro-based types attached EBS check पण चालवतात, म्हणून ते 3/3 दाखवतात; जुने types 2/2. सविस्तर: Status checks: 2/2 की 3/3?.
4. SSH आणि तुमच्या key ने login करा, किंवा browser मधल्या EC2 Instance Connect ने.

अनेक servers च्या lab मध्ये मदत करणाऱ्या दोन गोष्टी:

1. .pem की .ppk: .pem हा OpenSSH format, Windows, Mac आणि Linux वरची ssh command तो वापरते. .ppk हा PuTTY चा format; PuTTYgen एकाचा दुसऱ्यात convert करतो. जास्त माहिती Step 4: Key pair मध्ये.
2. मी कुठल्या server वर आहे? Prompt मध्ये host name दिसतं, जे by default ip- आणि private IP असतं, Name tag नाही. Prompt मध्ये Name दिसायला, प्रत्येक server वर हे एकदा चालवा, मग logout करून परत login करा:

   sudo hostnamectl set-hostname linux1
   

2. Interview प्रश्न: EC2 server दुसऱ्या Region मध्ये न्या

का: Instance Mumbai मधून Singapore ला ओढून नेता येत नाही. Instance, त्याचे volumes, key pair आणि security group सगळे एकाच Region चे असतात. म्हणून त्याऐवजी image copy करायची.

कसं:

1. Mumbai मध्ये instance select करा, मग Actions > Image and templates > Create image. AMI Available होईपर्यंत थांबा. (AMI AWS Elastic IP, AMI आणि EBS Snapshots सोप्या भाषेत मध्ये समजावली आहे.)
2. AMIs मध्ये ती select करा, मग Actions > Copy AMI, आणि destination Region म्हणून Asia Pacific (Singapore) निवडा.
3. Console Singapore ला switch करा. Copy ला नवीन AMI ID असतो; ती Available होईपर्यंत थांबा.
4. Launch instance from AMI. Singapore मध्ये असलेली key pair निवडा (नवीन बनवा, किंवा तुमची आधीची public key import करा) आणि लागणारे ports असलेला security group.
5. नवीन server test करा. मग जुना stop किंवा terminate करा, आणि नको असलेल्या AMIs deregister करून snapshots delete करा, कारण प्रत्येक Region स्वतःच्या copy चं bill लावतो.

Step 1 नंतर जुन्या server वर लिहिलेलं काहीही copy मध्ये नसतं, म्हणून छोटा cut-over plan करा. मग interviewer ने स्वतःला 10 पैकी rating द्यायला सांगितलं, तर प्रामाणिक रहा: defend करता येणारा 6 हा defend न करता येणाऱ्या 9 पेक्षा चांगला.

3. झटपट उजळणी: cat, tac, stat आणि touch

का: या commands या chapter मध्ये परत येतात: public key वाचायला cat, files तपासताना stat आणि touch. छोटी उजळणी setup steps जलद ठेवते.

या commands आधीच्या chapters मधल्या आहेत, म्हणून इथे फक्त थोडक्यात:

cat > file1
cat >> file1
cat file1 file2 > file3
tac file3
stat file3
touch f1 f2 f3

1. cat > file1 तुम्ही लिहिलेलं file मध्ये लिहितो; save करायला रिकाम्या ओळीवर Ctrl+D दाबा. Ctrl+C command रद्द करतो आणि file रिकामी किंवा अर्धवट राहू शकते.
2. >> शेवटी जोडतो; एकच > content बदलून टाकतो.
3. cat file1 file2 > file3 दोन files जोडून तिसरी बनवतो; tac ओळी उलट्या दाखवतो.
4. stat Access, Modify, Change आणि Birth दाखवतो. EC2 वर घड्याळ UTC मध्ये असतं, म्हणून भारतीय वेळेसाठी 5:30 मिळवा.
5. आधीच्या file वर touch Access आणि Modify आत्ताचे करतो (Change मागोमाग); नवीन नावावर तो रिकामी file बनवतो. Content ला तो कधीच हात लावत नाही.

सविस्तर स्पष्टीकरण: cat आणि > चा trap, तीन timestamps आणि cat आणि tac.

4. vi आणि nano survival kit

का: Section 14 मध्ये तुम्ही authorized_keys edit कराल, आणि अनेक servers वर vi हाच एकमेव editor install असतो.

कसं, vi मध्ये:

1. vi notes.txt file normal mode मध्ये उघडतो: keys म्हणजे commands, text नाही.
2. Cursor जवळ लिहायला i दाबा, किंवा खाली नवीन ओळ उघडायला o. खाली -- INSERT -- दिसतं.
3. Text लिहा, मग normal mode मध्ये परत जायला Esc दाबा.
4. Save करून बाहेर पडायला :wq आणि Enter, save न करता बाहेर :q!, किंवा force save साठी :wq! (उदा. तुमच्याच read-only file वर).
5. Normal mode मध्ये उपयोगी: G शेवटच्या ओळीवर नेतो, dd चालू ओळ delete करतो.

nano मध्ये: थेट लिहा; Ctrl+O save करतो, Ctrl+X बाहेर नेतो (save विचारलं तर Y आणि Enter).

Browser terminal आणि zoom: EC2 Instance Connect मध्ये vi उघडा असताना browser zoom केलं तर screen गडबडू शकते, कारण browser terminal नवीन size vi ला नीट देत नाही. vi मध्ये काहीच बिघडत नाही. vi उघडण्याआधी zoom set करा, redraw साठी Ctrl+L दाबा, किंवा नेहमीचा SSH terminal वापरा. दोन्ही editors बद्दल जास्त: nano आणि vi.

5. ls -l वाचणं

का: सैल permissions असलेल्या keys आणि folders SSH नाकारतो. SSH गपचूप तुमची key दुर्लक्षित करण्याआधी ते पकडायचा मार्ग म्हणजे ls -l नीट वाचणं.

काय: ls -l एका ओळीत एक item दाखवतो: type, permissions, owner, size आणि वेळ. पहिल्या अक्षरावरूनच file की folder ते कळतं (त्याबद्दल जास्त).

1. Type: - file, d directory, l link.
2. Permissions: owner, group आणि others साठी rwx चे तीन गट. Amazon Linux वर त्यानंतरचा . म्हणजे file ला SELinux label आहे.
3. Links, owner, group.
4. Bytes मध्ये size. K, M आणि G बघायला -h जोडा (ls -lh).
5. शेवटच्या बदलाची वेळ, मग नाव.

6. वेळेनुसार sort: ls -lt आणि ls -ltr

का: काही बिघडलं की पहिला प्रश्न असतो "शेवटची कुठली file बदलली?"

कसं:

touch file7
touch file8
ls -lt
ls -ltr

1. ls -lt Modify time नुसार sort करतो, नवीन आधी: file8 सगळ्यात वर.
2. ls -ltr क्रम उलटा करतो, नवीन शेवटी: file8 सगळ्यात खाली, तुमच्या prompt च्या अगदी वर, जिथे तुमची नजर आधीच असते. ls -lrt हीच command आहे; letters कुठल्याही क्रमाने चालतात.
3. Server वर ls -ltr /var/log सगळ्यात अलीकडे लिहिलेला log खाली दाखवतो.

7. Hidden files: ls -a, ls -la आणि ll

का: SSH च्या files ~/.ssh या hidden folder मध्ये असतात. साधा ls तो कधीच दाखवत नाही, म्हणून जे बदलणार आहात ते बघायला -a लागतो.

काय: Dot ने सुरू होणारं नाव hidden असतं. ls ते दाखवत नाही; ls -a दाखवतो.

ls -a
ls -la
ll

1. ls -a सगळं दाखवतो, . (हा folder), .. (वरचा folder), .bashrc, .bash_profile आणि .ssh सकट.
2. ls -la तीच list long format मध्ये देतो: .ssh च्या permissions तपासायला वापरा.
3. ll हा shortcut (alias) आहे. Amazon Linux वर त्याचा अर्थ colours सह ls -l; Ubuntu वर ls -alF. तुमच्या server वर त्याचा अर्थ बघायला alias ll लिहा.
4. la -la सारखी typo command not found देते: error चा पहिला शब्द वाचा.

Hidden files बद्दल जास्त: Hidden files: नावाच्या सुरुवातीला dot.

8. Folders: mkdir -p, cd आणि pwd

का: Servers setup करताना सतत folders बनवावे लागतात आणि त्यात फिरावं लागतं. -p आणि relative cd paths अनेक commands वाचवतात.

कसं:

mkdir dir1
mkdir -p dir2/dir3/dir4/dir5
cd dir2/dir3/dir4/dir5
pwd
cd ../..
cd

1. mkdir -p पूर्ण साखळी एकदम बनवतो. -p शिवाय mkdir dir9/dir8 No such file or directory ने fail होतो, कारण dir9 नाहीच. -p सह तीच command परत चालवली तरी error येत नाही.
2. cd dir2/dir3/dir4/dir5 एका step मध्ये चार levels खाली नेतो; pwd पूर्ण path दाखवतो.
3. cd ../.. दोन levels वर नेतो. नुसतं cd नेहमी home ला नेतं (/home/ec2-user).
4. Path नसेल तर cd dir1/dir2 No such file or directory ने fail होतो. Error वाचा, मग ls आणि pwd ने path तपासा.

Paths आणि cd चे details Linux Directory Commands: pwd, ls, cd, mkdir beginners साठी मध्ये आहेत.

9. du: ही file किंवा folder किती मोठा आहे?

का: Disk भरली की कोणता folder ती खातोय हे कळायला हवं. du ते सांगतो.

काय: du (disk usage) तुम्ही दिलेल्या गोष्टी disk वर किती जागा घेतात ते दाखवतो.

du -sh file7
du -sh dir2
du -sh *

1. -s म्हणजे summarize: आतल्या प्रत्येक folder साठी एक ओळ न देता, प्रत्येक item ची एक total.
2. -h म्हणजे human-readable: blocks ऐवजी K, M आणि G.
3. du -sh * चालू folder मधल्या प्रत्येक item ची एक ओळ देतो (* hidden items सोडतो).
4. रिकामी file 0 दाखवते. छोटी file 4.0K दाखवते, कारण disk ची जागा 4 KB च्या blocks मध्ये वापरली जाते; ls -l अचूक bytes दाखवतो.
5. /var/log सारखे तुम्हाला वाचता न येणारे folders: sudo du -sh /var/log वापरा.

10. df: disk किती भरली आहे?

का: भरलेली disk databases आणि websites थांबवते. df हा पहिला check, आणि passwordless SSH असेल तर तो एकाच जागेवरून प्रत्येक server वर चालवता येतो.

काय: df (disk free) प्रत्येक mounted filesystem दाखवतो: त्याचा size, किती वापरला, किती मोकळा, आणि तो कुठे mount आहे.

df -h
df -h /

1. / वर mount असलेली ओळ म्हणजे तुमचा root EBS volume: Amazon Linux वर by default 8 GiB.
2. Use% हा लक्ष ठेवायचा आकडा. 100% जवळ आला की programs No space left on device ने fail होऊ लागतात.
3. tmpfs आणि devtmpfs ओळी disk वर नाही, RAM मध्ये असतात.

Worked example: disk भरली आहे.

1. एक app No space left on device ने fail होतो.
2. df -h / मध्ये Use% 100% दिसतो.
3. sudo du -sh /var/* दाखवतो की /var/log सगळ्यात मोठा आहे.
4. sudo du -sh /var/log/* एका प्रचंड log file कडे बोट दाखवतो. ती साफ किंवा rotate करा, किंवा EBS volume वाढवा.

11. mv: move आणि rename

का: Files move आणि rename करणं प्रत्येक setup चा भाग, copy केलेली key जागेवर ठेवणं सुद्धा.

mv file3 dir1
mv file2 notes.txt
mv dir2 dir1

1. mv file3 dir1 file3 ला dir1 मध्ये नेतो.
2. mv file2 notes.txt तिचं नाव बदलतो, कारण notes.txt हा आधीचा folder नाही.
3. mv folders -r शिवाय हलवतो.
4. चुकीचं नाव दिलं तर mv: cannot stat 'file99': No such file or directory येतं.
5. mv आधीची file न विचारता overwrite करतो; mv -i आधी विचारतो.

पूर्ण chapter: Linux mv आणि rm Commands: Files move, rename आणि delete करा.

12. Passwordless SSH: servers ना ते का लागतं

का: खऱ्या setup मध्ये एक server बाकीच्यांना काम पाठवतो. Ansible controller वरून प्रत्येक managed server ला SSH ने connect होतो. Jenkins controller agent servers वर SSH ने builds सुरू करतो. (जुन्या documents मध्ये त्यांना master आणि slave म्हणतात.) प्रत्येक login साठी माणसाला password टाकावा लागला, तर काहीच automate होणार नाही.

चार जणांची team डोळ्यासमोर आणा, जिथे तीन रजेवर आहेत आणि एकच सगळं काम करतो. प्रत्येक server वर login करू शकणारा controller मधे माणूस न ठेवता काम वाटून देतो.

ध्येय: linux1 ने स्वतःच्या key pair ने, password शिवाय, ec2-user म्हणून linux2 आणि linux3 वर login करायचं.

13. काय कुठे जातं: keys, authorized_keys आणि port 22

का: बहुतेक fail झालेल्या setups मध्ये key चुकीच्या server वर किंवा चुकीच्या file मध्ये जाते. कोणती file कुठे असते हे नेमकं माहीत असलं की ते टळतं.

1. Key pair linux1 वर बनते: ~/.ssh मध्ये id_ed25519 (private) आणि id_ed25519.pub (public).
2. Private key linux1 कधीच सोडत नाही. ती ज्याच्याकडे असेल तो, तिची public key जिथे trusted आहे तिथे login करू शकतो.
3. Public key एक ओळ आहे. ती linux2 आणि linux3 वर तुम्ही ज्या user ने login कराल त्याच्या ~/.ssh/authorized_keys च्या शेवटी जाते: /home/ec2-user/.ssh/authorized_keys.
4. Permissions: ~/.ssh 700 आणि authorized_keys 600 हवी, आणि त्या user च्या मालकीची. याहून open असल्या तर SSH file कडे दुर्लक्ष करतो.
5. Port 22: linux2 आणि linux3 च्या security groups नी linux1 कडून inbound SSH, TCP 22 allow करायला हवं: त्याचा private IP /32 सह, किंवा अजून चांगलं, source म्हणून linux1 चा security group. Launch wizard चा default rule कुठूनही 22 allow करतो, म्हणून lab त्याने चालतो, पण खऱ्या setups मध्ये तो मर्यादित करा.
6. Root नाही, ec2-user म्हणून login करा. Amazon Linux 2023 वर root च्या authorized_keys मध्ये तुमची launch key आधीच असते, पण एका command मध्ये गुंडाळलेली, जी फक्त Please login as the user "ec2-user" rather than the user "root". दाखवून connection बंद करते, आणि password logins बंद असतात. Admin कामासाठी ec2-user आणि sudo वापरा.

14. कसं: ec2-user म्हणून step by step setup

का: Ansible आणि Jenkins सारखे tools password type करायला कोणी नसताना servers मध्ये login करतात. त्यांना नेमक्या याच steps लागतात.

linux1 वर key pair बनवा:

ssh-keygen -t ed25519
ls -la ~/.ssh
cat ~/.ssh/id_ed25519.pub

1. तीन वेळा Enter दाबा: default file name, मग दोनदा रिकामा passphrase. (रिकाम्या passphrase मुळे scripts key वापरू शकतात. Laptop वर passphrase ठेवा.)
2. आता ls -la ~/.ssh मध्ये -rw------- सह id_ed25519 आणि -rw-r--r-- सह id_ed25519.pub दिसतात.
3. cat public key दाखवतो: ssh-ed25519 AAAA... ने सुरू होणारी आणि ec2-user@linux1 सारख्या comment ने संपणारी एक ओळ. पूर्ण ओळ select करून copy करा. (Amazon Linux 2023 वर -t शिवाय ssh-keygen RSA key बनवतो, id_rsa.pub, ती पण अशीच चालते.)

linux2 वर ती जोडा (तिथे नेहमीसारखं तुमच्या .pem ने login करा):

vi ~/.ssh/authorized_keys
chmod 700 ~/.ssh
chmod 600 ~/.ssh/authorized_keys

1. vi मध्ये शेवटच्या ओळीवर जायला G, खाली नवीन ओळ उघडायला o, paste करा, Esc दाबा, आणि :wq लिहा.
2. आधीपासून असलेली ओळ delete करू नका. ती तुमच्या .pem key चा public भाग आहे; ती गेली तर तुम्ही स्वतःच linux2 मधून बाहेर lock व्हाल.
3. chmod ओळी permissions बरोबर असल्याची खात्री करतात. EC2 वर त्या आधीच बरोबर असतात, तरीही चालवा; त्यांनी काही बिघडत नाही.
4. linux3 वर हेच परत करा.

linux2 आणि linux3 चे security groups तपासा: linux1 च्या private IP किंवा security group कडून SSH (22) साठी inbound rule.

परत linux1 वर, test करा:

ssh ec2-user@LINUX2_PRIVATE_IP
hostname
exit
ssh ec2-user@LINUX3_PRIVATE_IP 'df -h /'

1. Console मध्ये दिसणारा private IP वापरा (किंवा linux2 वर hostname -I): servers एकाच VPC मध्ये आहेत, म्हणून traffic AWS च्या आतच राहतो.
2. पहिल्या वेळी SSH विचारतो Are you sure you want to continue connecting (yes/no/[fingerprint])?. yes लिहा; server ची key ~/.ssh/known_hosts मध्ये save होते आणि परत विचारलं जात नाही.
3. Password prompt येत नाही, आणि prompt linux2 होतो. exit परत linux1 वर आणतो.
4. शेवटची ओळ linux3 वर एक command चालवते आणि result linux1 वर दाखवते: Ansible सारखी tools अशीच चालतात.

ssh-copy-id तुमच्यासाठी key install करू शकतो, पण तेव्हाच जेव्हा तुम्ही target वर आधीच login करू शकता. नवीन EC2 servers मध्ये अजून ते शक्य नसतं, म्हणून वरचं copy आणि paste हाच मार्ग.

15. Trust एकाच दिशेने असतो

काय: linux1 linux2 वर login करू शकतो कारण linux1 ची public key linux2 च्या authorized_keys मध्ये आहे. उलट दिशेला काहीच परवानगी नाही: linux2 वरून linux1 वर ssh Permission denied (publickey) ने संपतो.

1. एका दिशेचा भाग म्हणजे login ची परवानगी. आत गेल्यावर session मध्ये data दोन्ही दिशांनी जातो: तुम्ही लिहिता, output परत येतो.
2. linux2 ला पण linux1 वर login करायचं असेल, तर linux2 वर ssh-keygen चालवा आणि त्याची public key linux1 च्या authorized_keys मध्ये टाका.

16. Task: चार servers, दोन्ही दिशांनी

Task: चार servers, linux-1 ते linux-4. प्रत्येक server ने बाकी प्रत्येकावर password शिवाय login करायला हवं.

Worked example: paths मोजा.

1. प्रत्येक server बाकी तिघांवर login करतो, स्वतःवर नाही: प्रत्येक server चे 3 paths.
2. 4 servers × 3 = 12 one-way paths, 4 × 4 = 16 नाही.
3. प्रत्येक server वर: ssh-keygen एकदा चालवा, आणि बाकी तिघांच्या public keys त्याच्या authorized_keys मध्ये टाका (प्रत्येक server वर 3 ओळी, एकूण 12).
4. प्रत्येक server वरून test करा, उदा. linux-1 वरून: ssh ec2-user@IP_OF_LINUX_2 hostname, मग linux-3 आणि linux-4.
5. आकडा झपाट्याने वाढतो: 10 servers दोन्ही दिशांनी म्हणजे 10 × 9 = 90 paths. म्हणूनच खरे setups एक controller (10 servers साठी 9 paths) आणि keys वाटायला tools वापरतात.

17. माहीत असायला हवेत असे ports

का: प्रत्येक security group rule आणि प्रत्येक connection error एक port सांगतो. नेहमीचे ports माहीत असले की कोणती service गुंतली आहे ते लगेच कळतं.

Port number 0 ते 65,535 पर्यंत असतो (65,536 ports). 0 ते 1023 हे standard services साठीचे well-known ports (0 स्वतः reserved आहे). Ports कसे चालतात ते Ports: IP server पर्यंत, port app पर्यंत मध्ये आहे.

18. काही चुकीचं दिसलं तर

का: प्रत्येक error साखळीतली एक कडी दाखवतो: network, user, key किंवा permissions. तो नीट वाचला की पूर्ण setup परत करावा लागत नाही.

1. Port 22 वर Connection timed out: target च्या security group मध्ये या server कडून 22 allow नाही. Rule जोडा.
2. Permission denied (publickey):
   1. चुकीचा user वापरला: Amazon Linux वर ec2-user, Ubuntu वर ubuntu, root नाही.
   2. Key च्या ओळीची पहिली अक्षरं सुटली, किंवा ती दोन ओळींत paste झाली. ती एक पूर्ण ओळ हवी.
   3. ~/.ssh 700 पेक्षा जास्त open आहे, किंवा authorized_keys इतरांना writable आहे (उदा. 666): SSH ती नाकारतो.
   4. तुम्ही authorized_keys sudo ने बनवली, म्हणून ती root च्या मालकीची आहे. sudo chown ec2-user:ec2-user ~/.ssh/authorized_keys ने दुरुस्त करा.
3. REMOTE HOST IDENTIFICATION HAS CHANGED: नवीन server ला आधी वापरलेला IP मिळाला. linux1 वर ssh-keygen -R THAT_IP चालवा, मग परत connect करा.
4. तरीही अडकलात: ssh -v ec2-user@IP प्रत्येक step दाखवतो, कुठली key दिली तेही.
5. Zoom नंतर vi गडबडलेला दिसतो: Ctrl+L दाबा, किंवा :q! ने बाहेर पडून परत उघडा.
6. du file साठी 0 दाखवतो: file रिकामी आहे. ls -l bytes मध्ये size दाखवतो.

19. पूर्ण class एका page वर

1. एकाच key pair आणि security group ने तीन t3.micro servers launch करा; 3/3 status checks (system, instance, attached EBS) होईपर्यंत थांबा.
2. Server दुसऱ्या Region मध्ये न्यायला: AMI बनवा, copy करा, copy मधून launch करा, आणि तिथे key pair आणि security group परत set करा.
3. Ctrl+D सह cat >, जोडायला >>, files जोडायला cat a b > c, उलटं करायला tac, वेळांसाठी stat (EC2 वर UTC), बनवायला किंवा update करायला touch.
4. vi: लिहायला i किंवा o, Esc, मग :wq किंवा :q!. nano: Ctrl+O, Ctrl+X.
5. ls -l type, permissions, owner, size आणि वेळ दाखवतो; ls -ltr नवीन item खाली ठेवतो; ls -la hidden files दाखवतो; Amazon Linux वर ll म्हणजे ls -l.
6. mkdir -p पूर्ण साखळी बनवतो; cd ../.. दोन levels वर नेतो; नुसतं cd home ला; pwd तुम्ही कुठे आहात ते सांगतो.
7. du -sh तुम्ही दिलेल्या गोष्टीचा size (-s summarize, -h human-readable); df -h प्रत्येक disk किती भरली ते दाखवतो.
8. mv move आणि rename करतो, folders सकट.
9. Passwordless SSH: linux1 वर ssh-keygen, त्याची .pub ओळ बाकीच्यांवरच्या ec2-user च्या authorized_keys मध्ये append, 700/600, आणि linux1 कडून port 22 उघडा.
10. Private key तिच्या server वरून कधी हलत नाही. Root नाही, ec2-user म्हणून login करा.
11. Trust एकाच दिशेने. चार servers दोन्ही दिशांनी म्हणजे 4 × 3 = 12 paths.
12. Ports 0 ते 65,535: 22 SSH, 53 DNS, 80 HTTP, 443 HTTPS.

20. Hands-on lab: linux1 पासून linux2 पर्यंत passwordless SSH

हा lab का. हा lab linux1 पासून linux2 पर्यंत one-way trust बनवतो, वाटेत प्रत्येक file आणि permission तपासतो, आणि काहीही type न करता linux2 वर command चालवून ते सिद्ध करतो.

1. Servers ना नावं द्या
   • Command: sudo hostnamectl set-hostname linux1
   • काय दिसेल: काहीच नाही.
   • Check करा: Logout करून परत login केल्यावर prompt ec2-user@linux1 दाखवतो. दुसऱ्या server वर linux2 ने तेच करा.
   • का: सारख्या servers वर आपण कुठे आहोत हे prompt वरूनच कळतं. Key ची command चुकीच्या server वर चालवणं ही इथली सगळ्यात नेहमीची चूक.
2. linux1 ला linux2 चा port 22 मिळतो ते तपासा
   • Command: ssh ec2-user@LINUX2_PRIVATE_IP
   • काय दिसेल: लगेच Permission denied (publickey...), timeout नाही.
   • Check करा: लगेच आलेला "denied" म्हणजे network ठीक; Connection timed out म्हणजे security group port 22 अडवतोय.
   • का: Private IP वापरा: servers VPC च्या आत बोलतात. आधी network तपासलं की network चे प्रॉब्लेम key च्या प्रॉब्लेमपासून वेगळे होतात.
3. linux1 वर key pair बनवा
   • Command: ssh-keygen -t ed25519
   • काय दिसेल: तीन प्रश्न; प्रत्येकाला Enter. मग Your identification has been saved in /home/ec2-user/.ssh/id_ed25519.
   • Check करा: ls -la ~/.ssh मध्ये id_ed25519 (-rw-------) आणि id_ed25519.pub दिसतात.
   • का: रिकामा passphrase म्हणजेच passwordless. Private key कधीच linux1 सोडत नाही; फक्त .pub file share होते.
4. Public key copy करा
   • Command: cat ~/.ssh/id_ed25519.pub
   • काय दिसेल: ssh-ed25519 AAAA ने सुरू होणारी आणि ec2-user@linux1 ने संपणारी एक ओळ.
   • Check करा: पूर्ण ओळ select करून copy करा.
   • का: पूर्ण ओळ, एकसंध, म्हणजे public key. दोन तुकडे झालेली ओळ चालत नाही.
5. linux2 वर जोडा
   • Command: vi ~/.ssh/authorized_keys
   • काय दिसेल: Launch ला वापरलेली key असलेली file उघडते. o दाबा, ओळ paste करा, Esc, :wq.
   • Check करा: wc -l ~/.ssh/authorized_keys → 2
   • का: हे linux2 वर करा, laptop वरून त्यात login करून. आधीची ओळ ठेवा, नाहीतर तुमच्या laptop ची key चालणं बंद होईल.
6. linux2 वर permissions तपासा
   • Command: chmod 700 ~/.ssh && chmod 600 ~/.ssh/authorized_keys
   • काय दिसेल: काहीच नाही.
   • Check करा: ls -ld ~/.ssh drwx------ ने सुरू होतं; ls -l ~/.ssh/authorized_keys -rw------- ने.
   • का: इतर लिहू शकत असतील तर SSH authorized_keys दुर्लक्षित करतो. हे सहसा आधीच बरोबर असतं; set केल्याने ते कारण बाद होतं.
7. linux1 वरून login करा
   • Command: ssh ec2-user@LINUX2_PRIVATE_IP
   • काय दिसेल: पहिल्यांदा: Are you sure you want to continue connecting (yes/no/[fingerprint])? yes type करा. मग ec2-user@linux2 prompt.
   • Check करा: Password विचारला नाही. linux1 वर परत यायला exit type करा.
   • का: yes linux2 ची identity ~/.ssh/known_hosts मध्ये save करतो, म्हणजे पुढच्या logins ना बदललेला server ओळखता येतो.
8. दूरून command चालवा
   • Command: ssh ec2-user@LINUX2_PRIVATE_IP 'df -h /'
   • काय दिसेल: linux2 चा disk usage, आणि तुम्ही linux1 वरच राहता.
   • Check करा: Prompt अजूनही linux1 सांगतो.
   • का: Automation tools हेच करतात: कोणी type न करता एका server वरून अनेक servers वर commands चालवतात.
9. Trust one way आहे हे सिद्ध करा
   • करा: linux2 वर ssh ec2-user@LINUX1_PRIVATE_IP चालवा.
   • काय दिसेल: Permission denied (publickey...)
   • Check करा: linux1 च्या authorized_keys मध्ये linux2 ची स्वतःची key नाही.
   • का: प्रत्येक दिशेला स्वतःचा key pair आणि स्वतःची authorized_keys ओळ लागते. काम संपल्यावर servers terminate करा.

21. Try at home

Recap

झटपट उजळणी cards

हा lesson दोन मिनिटांत revise करा. Cards phone वर save करा किंवा PNG download करा. प्रत्येक card वरचा QR त्याचा lesson उघडतो.

अजून cards: Ravi Sir's Cards.