Node.js Express App AWS EC2 वर Host करा: PM2 आणि Nginx

By Ravindra Bagale, trainer · LinkedIn · Last updated: 18 October 2026

1. Python app vs Node.js app, बाजूबाजूला

का: Dynamic app, PHP, Python किंवा Node.js, एकाच पद्धतीने host होतो: language install करा, app च्या libraries install करा, app internal port वर चालवा, तो background मध्ये चालू ठेवा, आणि समोर port 80 वर nginx ठेवा. Steps बाजूबाजूला पाहिल्या की नवीन language म्हणजे फक्त commands ची नवीन नावं.

Python ची बाजू step by step Host a Python Flask app on EC2 with gunicorn and nginx मध्ये समजावली आहे.

2. Node.js आणि npm install करा

का: Node.js शिवाय server JavaScript चालवूच शकत नाही, आणि Express आणायला npm लागतो. Current version निवडला की security fixes मिळत राहतात.

काय: Node.js browser च्या बाहेर JavaScript चालवतो. npm (Node Package Manager) Express सारख्या libraries download करतो; तो Node.js सोबत येतो.

कसं, Amazon Linux 2023 वर:

1. SSH (22) My IP वरून आणि HTTP (80) कुठूनही allow करणाऱ्या security group सह Amazon Linux 2023 instance (t2.micro किंवा t3.micro) launch करा, आणि ssh -i mykey.pem ec2-user@PUBLIC_IP ने connect करा.

2. Node.js install करा आणि versions check करा:

   sudo yum install nodejs24 -y
   node -v
   npm -v
   

3. node -v v24.x दाखवतो आणि npm -v npm चं version. nodejs24 package सोबत npm पण install होतो.

4. Amazon Linux 2023 मध्ये प्रत्येक Node.js version चं वेगळं package आहे: nodejs22 आणि nodejs24 current आहेत. साधं nodejs package म्हणजे Node.js 18, ज्याला आता security fixes मिळत नाहीत, म्हणून नवीन app साठी ते वापरू नका.

कसं, Ubuntu वर: package चं नाव इथेही nodejs आहे, आणि npm वेगळं package आहे:

sudo apt update
sudo apt install nodejs npm -y
node -v

3. Project आणि package.json बनवा

का: package.json मुळे कोणताही server एका npm install ने app परत उभं करू शकतो. ते नसेल तर प्रत्येक library हाताने लक्षात ठेवावी लागेल.

काय: package.json app चं वर्णन करतो: त्याचं नाव, version, आणि त्याला लागणाऱ्या libraries. हे requirements.txt चं काम करतं, फक्त JSON मध्ये लिहिलेलं: { } च्या आत "key": "value" pairs, commas ने वेगळे.

कसं:

1. Folder बनवा आणि file उघडा:

   mkdir nodeapp
   cd nodeapp
   nano package.json
   

2. लिहा:

   {
     "name": "node-app",
     "description": "sample Express API",
     "version": "0.0.1",
     "private": true,
     "dependencies": {
       "express": "^5.3.0"
     },
     "devDependencies": {
       "mocha": "^12.0.3",
       "supertest": "^7.3.1"
     }
   }
   

3. Ctrl+O, Enter ने save करा, आणि Ctrl+X ने बाहेर पडा.

प्रत्येक भागाचा अर्थ:

1. name आणि version app ओळखतात. "private": true मुळे app चुकून npm registry वर publish होत नाही.
2. dependencies म्हणजे app चालायला लागणाऱ्या libraries: इथे फक्त Express.
3. devDependencies फक्त code लिहिताना आणि test करताना लागतात: mocha tests चालवतो आणि supertest app ला test requests पाठवतो. Live app त्या कधीच वापरत नाही.
4. ^5.3.0 म्हणजे "version 5.3.0 किंवा कुठलंही नवीन 5.x". npm स्वतःहून 6.0 वर उडी मारत नाही, कारण नवीन major version code बिघडवू शकतं.

तयार sample app GitHub repository ravibagale/nodeapp मध्ये आहे; git clone https://github.com/ravibagale/nodeapp.git तो download करतो.

4. Express app लिहा: index.js

का: ही छोटी file म्हणजेच पूर्ण app. प्रत्येक ओळ काय करते हे कळलं की routes जोडणं आणि errors सोडवणं स्वतः जमतं.

कसं: nano index.js, आणि लिहा:

var express = require('express');
var app = express();

app.get('/', function (req, res) {
  res.send('Hello from Node.js on EC2');
});

app.get('/getusers', function (req, res) {
  res.json({ username: 'ravi' });
});

app.listen(process.env.PORT || 3000);
module.exports = app;

प्रत्येक ओळ काय करते:

1. require('express') node_modules मधून Express load करतो; express() app object बनवतो, नाव app.
2. app.get('/', ...) / साठीच्या GET request ला उत्तर देतो. हे Flask च्या @app.route('/') चं Express version आहे.
3. Function ला request req आणि response res मिळतात. res.send() text किंवा HTML पाठवतो.
4. /getusers हा API route आहे: res.json() object JSON म्हणून पाठवतो, {"username":"ravi"}, content type application/json सह.
5. app.listen(process.env.PORT || 3000) PORT environment variable मधल्या port वर ऐकतो, तो set नसेल तर 3000 वर.
6. module.exports = app मुळे test files, जसं supertest test, app load करू शकतात.

5. npm install आणि node_modules folder

का: Library node_modules मध्ये येईपर्यंत require('express') fail होतो. npm install ती तिथे आणतो, package.json ने मागितलेल्या versions मध्ये.

कसं: ~/nodeapp मध्ये:

npm install
ls

काय होतं:

1. npm package.json वाचतो, Express आणि Express ला स्वतःला लागणारी प्रत्येक library download करतो, आणि त्या सगळ्या project मध्ये नवीन folder node_modules मध्ये ठेवतो.
2. तो package-lock.json पण लिहितो, install केलेल्या प्रत्येक package च्या नेमक्या version सह, म्हणजे पुढच्या npm install ला, कुठल्याही server वर, त्याच versions मिळतात.
3. node_modules फक्त या app चा आहे. म्हणूनच Node.js ला virtual environment लागत नाही: दोन folders मधल्या दोन apps चे स्वतःचे वेगळे node_modules असतात.
4. Live server वर npm install --omit=dev ने test libraries वगळू शकता.
5. node_modules कधीच GitHub वर किंवा servers मध्ये copy करू नका. node_modules .gitignore मध्ये टाका, package.json आणि package-lock.json ठेवा, आणि प्रत्येक server वर npm install चालवा.
6. npm install vulnerabilities दाखवत असेल, तर npm audit कुठलं package ते सांगतो; package.json मध्ये त्या package चं version update केलं की सहसा प्रश्न सुटतो.

6. node index.js ने app test करा

का: आधी server वरच curl ने test केलं की nginx किंवा security group आड येण्याआधीच app चालतं हे सिद्ध होतं.

कसं:

1. App foreground मध्ये start करा:

   node index.js
   

2. Prompt परत येत नाही: app या terminal मध्ये चालतोय. दुसऱ्या SSH window मध्ये, server वरच test करा:

   curl http://127.0.0.1:3000/
   curl http://127.0.0.1:3000/getusers
   

3. तुमच्या browser मधून test करायला security group मध्ये तात्पुरता inbound rule टाका: Custom TCP, port 3000, source My IP. http://PUBLIC_IP:3000/ आणि http://PUBLIC_IP:3000/getusers उघडा.

4. Ctrl+C दाबा: app थांबतो. SSH window बंद केली तरी तो थांबतो. Test साठी हे ठीक आहे, live app साठी नाही.

7. PM2 ने app चालू ठेवा

का: node ने सुरू केलेलं app SSH window बंद होताच मरतं. Live API चालू राहायला हवं आणि crash नंतर परत यायला हवं, हे PM2 चं काम.

काय: PM2 हा Node.js साठी process manager आहे. तो app background मध्ये चालवतो, crash झाला तर restart करतो, त्याचे logs ठेवतो, आणि reboot नंतर परत start करू शकतो. Python साठी gunicorn आणि systemd जे काम करतात, ते Node.js साठी PM2 करतो.

कसं:

1. एकदाच, globally (-g) install करा, म्हणजे pm2 command प्रत्येक folder मध्ये चालते:

   sudo npm install -g pm2
   

2. ~/nodeapp मधून app start करा:

   pm2 start index.js
   

3. PM2 एक table दाखवतो: id 0, name index (.js शिवाय file चं नाव), mode fork, status online. Prompt परत येतो, आणि logout नंतरही app चालू राहतो.

4. रोजच्या commands:

   pm2 list
   pm2 logs index
   pm2 restart index
   pm2 stop index
   pm2 delete index
   

5. pm2 list table परत दाखवतो; ↺ column restarts मोजतो. pm2 logs index app चा output आणि errors live दाखवतो (Ctrl+C ने log view मधून बाहेर; app चालूच राहतो). stop app थांबवतो पण list मध्ये ठेवतो; delete तो PM2 मधून काढतो.

6. App ला जास्त स्पष्ट नाव द्यायचं असेल, तर pm2 start index.js --name nodeapp ने start करा आणि बाकीच्या commands मध्ये nodeapp वापरा.

8. Reboot नंतर app परत start करा: pm2 startup आणि pm2 save

का: PM2 स्वतः एक साधा program आहे. Reboot नंतर, किंवा instance stop आणि start केल्यावर, त्याला कोणी start करत नाही, म्हणून तुम्ही login करेपर्यंत app बंद राहतो.

कसं:

1. PM2 ला startup service बनवायला सांगा:

   pm2 startup
   

2. तो sudo env PATH=$PATH:/usr/bin ... pm2 startup systemd -u ec2-user --hp /home/ec2-user ने सुरू होणारी एक command दाखवतो. ती नेमकी ओळ copy करून चालवा. ती pm2-ec2-user नावाची systemd service बनवते, जी boot ला PM2 start करते.

3. चालू apps ची list save करा:

   pm2 save
   

4. pm2 save सध्याची list ~/.pm2/dump.pm2 मध्ये लिहितो. Boot ला PM2 त्या list मधला प्रत्येक app start करतो.

5. Test करा: sudo reboot, एका मिनिटाने परत connect करा, आणि pm2 list चालवा: तुम्ही start न करता index online आहे.
6. App add किंवा delete केला की प्रत्येक वेळी परत pm2 save चालवा.

9. समोर nginx ठेवा: port 3000 ला proxy_pass

का: Visitors नी port 3000 नाही, तर साधा http://ADDRESS port 80 वर (आणि HTTPS साठी 443) वापरायला हवा. nginx प्रत्येक request घेतो आणि ती app कडे पाठवतो. हे Python app सारखंच चालतं; reverse proxy चं पूर्ण explanation Put nginx in front as the reverse proxy मध्ये आहे.

कसं:

1. nginx install करा आणि start करा:

   sudo yum install nginx -y
   sudo service nginx start
   

2. sudo nano /etc/nginx/nginx.conf ने config उघडा. आधीपासून असलेल्या server { ... } block च्या आत, root ओळीनंतर, हे टाका:

   location / {
       proxy_pass http://127.0.0.1:3000;
   }
   

3. File check करा, मग reload करा:

   sudo nginx -t
   sudo service nginx reload
   

4. nginx -t ने syntax is ok आणि test is successful म्हणायलाच हवं. नाहीतर तो सांगतो ती ओळ दुरुस्त करा आणि परत test करा; तोपर्यंत चालू nginx जुनं config वापरत राहतो.

5. Port शिवाय http://PUBLIC_IP/ आणि http://PUBLIC_IP/getusers उघडा: Express app nginx मधून उत्तर देतो.

Port 3000 बंद करा: आता बाहेरच्या कोणालाही त्याची गरज नाही.

1. Security group मधून port 3000 चा rule delete करा. 22 My IP वरून, 80, आणि HTTPS टाकलं तर 443 ठेवा.
2. जास्त safety साठी, app ला फक्त server वरच ऐकू द्या. index.js ची शेवटून दुसरी ओळ app.listen(process.env.PORT || 3000, '127.0.0.1'); करा आणि pm2 restart index चालवा.
3. http://PUBLIC_IP/ चालतो; http://PUBLIC_IP:3000/ आता उत्तर देत नाही.

10. Code बदला: pm2 restart

का: PM2 जुना code memory मध्ये ठेवतो. Restart करेपर्यंत तुमचा बदल काहीच करत नाही, आणि bug नसताना bug वाटतो.

काय: App start झाला तेव्हा PM2 ने index.js load केली. File मधला बदल app restart होईपर्यंत काहीच करत नाही.

Worked example: दुसरा API route टाका.

1. index.js मध्ये app.listen ओळीच्या वर route टाका:

   app.get('/health', function (req, res) {
     res.json({ status: 'ok' });
   });
   

2. http://PUBLIC_IP/health उघडा: तो Cannot GET /health म्हणतो, Express कडून 404. चालू app कडे अजून जुना code आहे.

3. तो restart करा, आणि errors साठी log बघा:

   pm2 restart index
   pm2 logs index --lines 20
   

4. /health परत उघडा: तो {"status":"ok"} देतो.

5. package.json बदलला असेल, तर आधी npm install, मग pm2 restart index चालवा. pm2 restart all प्रत्येक app restart करतो.

11. काही बिघडलं तर

का: प्रत्येक लक्षण एक layer दाखवतं: app, PM2, nginx किंवा security group. क्रमाने तपासलं की प्रॉब्लेम लवकर सापडतो.

1. node: command not found: Node.js install नाही. sudo yum install nodejs24 -y चालवा.
2. Error: Cannot find module 'express': npm install चालवलं नाही, किंवा दुसऱ्या folder मध्ये चालवलं. cd ~/nodeapp करून npm install चालवा.
3. npm install code EJSONPARSE देऊन fail होतो: package.json valid JSON नाही. सुटलेला comma, सुटलेला " किंवा शेवटच्या item नंतरचा comma शोधा.
4. Error: listen EADDRINUSE: address already in use :::3000: app ची दुसरी copy आधीच port 3000 वापरतेय, बहुतेक PM2 ने start केलेली. pm2 list ती दाखवतो; सोबत node index.js चालवू नका.
5. Testing करताना http://PUBLIC_IP:3000 उघडत नाही: app चालू नाही, किंवा security group मध्ये port 3000 rule नाही.
6. pm2: command not found: sudo npm install -g pm2 ने install करा.
7. Reboot नंतर app गायब: pm2 startup चालवा, तो दाखवतो ती ओळ चालवा, मग pm2 save.
8. 502 Bad Gateway: nginx चालतोय पण app उत्तर देत नाही. pm2 list आणि pm2 logs index कारण दाखवतात; proxy_pass मधला port check करा.
9. तुमच्या app ऐवजी nginx welcome page: location / block नाही किंवा server block च्या बाहेर आहे, किंवा nginx reload केला नाही.
10. nginx -t duplicate location "/" म्हणतो: एका server block मध्ये एकच location / असू शकतो. जास्तीचा block delete करा.
11. नवीन route Cannot GET देतो: pm2 restart index चालवा.

Practice झाली की EC2 instance stop करा. तुम्ही install केलेलं सगळं instance च्या EBS root volume वर असतं; पुढचा chapter data साठी दुसरा EBS volume जोडतो.

12. पूर्ण class एका page वर

1. Python आणि Node.js apps एकाच पद्धतीने host होतात: language, libraries, internal port वर app, process manager, समोर nginx.
2. Amazon Linux 2023: sudo yum install nodejs24 -y (npm सोबत येतो); Ubuntu: sudo apt install nodejs npm -y. node -v आणि npm -v ने check करा.
3. package.json app चं वर्णन करतो; dependencies चालवायला लागतात, devDependencies फक्त लिहायला आणि test करायला.
4. Express: app.get('/path', function (req, res) { ... }); text साठी res.send(), JSON साठी res.json(); app.listen(process.env.PORT || 3000).
5. npm install project चा स्वतःचा node_modules भरतो आणि package-lock.json लिहितो; venv लागत नाही. node_modules git बाहेर ठेवा.
6. node index.js foreground मध्ये चालतो: तात्पुरत्या port 3000 rule सह test साठी चांगला.
7. sudo npm install -g pm2, pm2 start index.js; मग pm2 list, logs, restart, stop, delete.
8. pm2 startup (दाखवलेली ओळ चालवा) आणि pm2 save reboot नंतर app परत आणतात.
9. nginx: server block मध्ये location / { proxy_pass http://127.0.0.1:3000; }, एकच location /; sudo nginx -t, मग sudo service nginx reload.
10. nginx मागे असताना port 3000 rule delete करा; नवीन code ला pm2 restart index लागतो.

13. Hands-on lab: nginx मागे Express API, PM2 ने चालू ठेवलेला

हा lab का. हा lab नवीन Amazon Linux 2023 server पासून port 80 वर उत्तर देणाऱ्या, logout आणि reboot नंतरही टिकणाऱ्या Node.js API पर्यंत नेतो, वाटेत प्रत्येक layer तपासत.

1. Node.js install करा
   • Command: sudo yum install nodejs24 -y
   • काय दिसेल: Complete!
   • Check करा: node -v v24.x दाखवतो; npm -v version दाखवतो.
   • का: nodejs24 हा security fixes मिळणारा current version, आणि तो npm सोबत आणतो. साधा nodejs package Node.js 18 आहे, त्याला आता fixes मिळत नाहीत.
2. Project folder बनवा
   • Command: mkdir ~/nodeapp && cd ~/nodeapp
   • काय दिसेल: काहीच नाही.
   • Check करा: pwd → /home/ec2-user/nodeapp
   • का: प्रत्येक app ला स्वतःचा folder, म्हणजे त्याचे node_modules दुसऱ्या app मध्ये मिसळत नाहीत.
3. package.json लिहा
   • करा: nano package.json आणि section 3 मधली file लिहा, dependencies खाली "express" सह.
   • Check करा: cat package.json मध्ये braces आणि commas section 3 सारखेच दिसतात.
   • का: एक comma किंवा quote राहिला तर npm JSON parse error देऊन थांबतो.
4. index.js लिहा
   • करा: nano index.js आणि section 4 मधला code लिहा.
   • Check करा: cat index.js चा शेवट app.listen(process.env.PORT || 3000); ने होतो.
   • का: Port 3000 हा app चा स्वतःचा port; नंतर nginx त्याकडे forward करेल.
5. Libraries install करा
   • Command: npm install
   • काय दिसेल: added ... packages आणि नवीन node_modules folder.
   • Check करा: ls node_modules/express मध्ये Express च्या files दिसतात.
   • का: हे नसेल तर node index.js Cannot find module 'express' ने fail होतो.
6. PM2 ने सुरू करा
   • Command: sudo npm install -g pm2 && pm2 start index.js
   • काय दिसेल: index आणि status online असलेला table.
   • Check करा: curl http://127.0.0.1:3000/getusers → {"username":"ravi"}
   • का: -g मुळे pm2 प्रत्येक folder मध्ये चालतो. Logout नंतरही PM2 app चालू ठेवतो.
7. Reboot नंतरही टिका
   • Command: pm2 startup
   • काय दिसेल: sudo env PATH=$PATH:/usr/bin ने सुरू होणारी एक ओळ. ती copy करून चालवा, मग pm2 save.
   • Check करा: sudo reboot, परत connect, pm2 list: index online आहे.
   • का: startup boot ला PM2 सुरू करतो; save कोणती apps सुरू करायची ते सांगतो. दोन्ही लागतात.
8. nginx पुढे ठेवा
   • Command: sudo yum install nginx -y && sudo service nginx start
   • काय दिसेल: Complete!
   • Check करा: section 9 मधला location / { proxy_pass http://127.0.0.1:3000; } block जोडा, मग sudo nginx -t → syntax is ok आणि test is successful.
   • का: Visitors port 80 वापरतात; nginx प्रत्येक request app कडे पाठवतो. nginx -t typos चालू server बिघडवण्याआधीच पकडतो.
9. Reload करून browser मधून test करा
   • Command: sudo service nginx reload
   • काय दिसेल: काहीच नाही.
   • Check करा: address मध्ये port नसताना http://PUBLIC_IP/getusers {"username":"ravi"} दाखवतो.
   • का: Fail झालं तर security group port 80 allow करतो का ते तपासा. Port 3000 internet ला कधीच उघडा लागत नाही.
10. Code बदला आणि restart करा
    • करा: section 10 मधला /health route जोडा, मग pm2 restart index चालवा.
    • Check करा: http://PUBLIC_IP/health → {"status":"ok"}
    • का: Restart आधी तोच address Cannot GET /health दाखवतो, कारण PM2 अजून जुना code चालवतो.

14. Try at home

Recap

झटपट उजळणी cards

हा lesson दोन मिनिटांत revise करा. Cards phone वर save करा किंवा PNG download करा. प्रत्येक card वरचा QR त्याचा lesson उघडतो.

अजून cards: Ravi Sir's Cards.