Shell Scripting Complete 3: Arguments, $@, shift, read आणि getopts ने Script Input

By Ravindra Bagale, trainer · LinkedIn · Last updated: 25 October 2026

1. रोजचं उदाहरण: चहाच्या टपरीवर order

हे का लागतं?

चहाच्या टपरीवर तीन प्रकारे order देता येते. मालक 'किती?' विचारेपर्यंत थांबून उत्तर देणं (read). सगळं एकदम सांगणं, 'दोन cutting, एक बिनसाखर' (arguments). किंवा menu codes, 'C2 -S' (options). चांगली टपरी तिन्ही समजते आणि तुम्ही चुकीचं बोललात तर menu सांगते.

हे काय आहे?

मालक विचारतो = read. सगळं एकदम = $1 $2. Items ची संख्या = $#. Menu codes = getopts options. Menu दाखवणं = usage message. चुकीची order = exit 2.

कसं करायचं (step by step)

2. read: user ला विचारा

हे का लागतं?

काही scripts ना फक्त माणूस देऊ शकेल अशी value लागते, उदा. ticket number किंवा yes/no.

हे काय आहे?

read name line ची वाट बघतो आणि name मधे साठवतो. -p 'text' prompt दाखवतो. -r backslashes जसेच्या तसे ठेवतो (नेहमी वापरा). -s typing लपवतो (passwords). -t 10 10 seconds नंतर सोडून देतो. -n 1 एक key वाचतो. अनेक names दिले तर words प्रत्येकाला आणि उरलेलं शेवटच्याला. नाव नसेल तर line $REPLY मधे.

कसं करायचं (step by step)

1. नाव विचारा.

read -rp 'Your city: ' city; echo "Hello from $city"

Output:

Your city: Nashik
Hello from Nashik

याचा अर्थ: Type केलेलं city मधे गेलं.

2. दोन values एकदम.

read -rp 'First Last: ' first last; echo "$last, $first"

Output:

First Last: Sachin Tendulkar
Tendulkar, Sachin

याचा अर्थ: Words spaces वर तुटले.

3. लपवलेला password.

read -rsp 'DB password: ' pw; echo; echo "got ${#pw} chars"

Output:

DB password: 
got 9 chars

याचा अर्थ: Typing करताना काहीच दिसलं नाही.

4. Timeout.

read -t 5 -rp 'Continue? ' ans || echo ' no answer, using default'

Output:

Continue?  no answer, using default

याचा अर्थ: Timeout वर read non-zero देतो.

3. धोकादायक कामाआधी Yes/no confirmation

हे का लागतं?

Delete, restart किंवा deploy आधी विचारायला हवं, म्हणजे बोट घसरून outage होत नाही.

हे काय आहे?

एक उत्तर वाचा, lower-case करा, आणि फक्त y किंवा yes वरच पुढे जा. बाकी सगळं (Enter सुद्धा) no. Automation ला प्रश्न टाळता यावा म्हणून -y option द्या (खाली शिकवलं).

कसं करायचं (step by step)

1. Confirm.

read -rp 'Restart nginx? [y/N] ' a; [[ ${a,,} == y* ]] && echo restarting || echo cancelled

Output:

Restart nginx? [y/N] N
cancelled

याचा अर्थ: Default No.

2. एक key.

read -n1 -rp 'Press any key to go on...'; echo

Output:

Press any key to go on...

याचा अर्थ: एका key ची वाट.

3. Terminal नाही?

[ -t 0 ] && echo interactive || echo 'no tty, skip questions'

Output:

interactive

याचा अर्थ: Cron मधे [ -t 0 ] false, म्हणून विचारू नका.

4. Positional arguments: $1, $2, $#, $0

हे का लागतं?

Arguments मुळे इतर लोक आणि cron प्रश्नांशिवाय script चालवू शकतात: ./deploy.sh shop prod.

हे काय आहे?

Script नावानंतरचे words $1, $2 ... ${10} होतात (10 पासून braces). $# म्हणजे किती. $0 script नाव. Spaces असलेले arguments caller ने quote करायला हवेत: ./s.sh "my file". आधी $# तपासा आणि काही नसेल तर usage message सह थांबा.

कसं करायचं (step by step)

1. बघा.

printf '#!/bin/bash\necho "script=$0 count=$# first=$1 second=$2"\n' | tee args.sh && bash args.sh shop prod

Output:

script=args.sh count=2 first=shop second=prod

याचा अर्थ: प्रत्येक word ला number.

2. Quoted argument.

bash args.sh "Pune Camp" east

Output:

script=args.sh count=2 first=Pune Camp second=east

याचा अर्थ: Quotes नी 'Pune Camp' एक ठेवलं.

3. Usage check.

bash -c '[ $# -ge 1 ] || { echo "usage: $0 FILE"; exit 2; }; echo ok' myscript

Output:

usage: myscript FILE

याचा अर्थ: bash -c मधे code नंतरचा पहिला word $0 होतो.

4. दहावा argument.

set -- a b c d e f g h i j; echo "${10}"

Output:

j

याचा अर्थ: set -- arguments set करतो; ${10} ला braces.

5. "$@" vs "$*" आणि arguments पुढे देणं

हे का लागतं?

योग्य प्रकार न वापरल्यास wrappers आणि arguments वरचे loops spaces वर बिघडतात.

हे काय आहे?

"$@" प्रत्येक argument वेगळा, quoted word म्हणून देतो. 99% वेळा हेच हवं. "$*" सगळे arguments एका string मधे space ने जोडतो (IFS चा पहिला char). Unquoted $@ आणि $* परत spaces वर तुटतात, म्हणून टाळा. सगळे arguments दुसऱ्या command ला: other_cmd "$@".

कसं करायचं (step by step)

1. Safely loop.

set -- 'a b' c; for x in "$@"; do echo "[$x]"; done

Output:

[a b]
[c]

याचा अर्थ: प्रत्येक argument अख्खा.

2. जोडलेलं.

set -- 'a b' c; echo "[$*]"

Output:

[a b c]

याचा अर्थ: एक string.

3. Wrapper.

printf '#!/bin/bash\necho "[wrapper] running ls $*"\nexec ls -l "$@"\n' | tee myls.sh && bash myls.sh /etc/hosts

Output:

[wrapper] running ls /etc/hosts
-rw-r--r-- 1 root root 220 Oct 1 /etc/hosts

याचा अर्थ: Message साठी $*, command साठी "$@".

6. shift: arguments मधून पुढे जा

हे का लागतं?

पहिले arguments special असतात (उदा. command नाव) तेव्हा ते काढून उरलेले list म्हणून हवे.

हे काय आहे?

shift $1 काढतो आणि प्रत्येक argument एक जागा डावीकडे हलवतो, म्हणजे $2 चा $1 होतो आणि $# एकने कमी. shift 2 दोन काढतो. नेहमीचा loop: while [ $# -gt 0 ]; do ...; shift; done. getopts ला न जमणाऱ्या --dry-run सारख्या simple long options साठी वापरा.

कसं करायचं (step by step)

1. Basic.

set -- deploy web1 web2; cmd=$1; shift; echo "$cmd on: $*"

Output:

deploy on: web1 web2

याचा अर्थ: Command list मधून काढली.

2. Loop.

set -- x y z; while [ $# -gt 0 ]; do echo "item $1 (left $#)"; shift; done

Output:

item x (left 3)
item y (left 2)
item z (left 1)

याचा अर्थ: प्रत्येक shift पुढच्याकडे.

3. Hand ने long options.

set -- --dry-run --env stage app; while [ $# -gt 0 ]; do case $1 in --dry-run) dry=1;; --env) env=$2; shift;; *) break;; esac; shift; done; echo "dry=$dry env=$env rest=$*"

Output:

dry=1 env=stage rest=app

याचा अर्थ: --env value घेतो, म्हणून दोनदा shift.

7. getopts: -v आणि -d DIR सारखे नीट options

हे का लागतं?

Users ना tools -h, -v, -n 5 कोणत्याही क्रमाने आणि -vn 5 असे एकत्र स्वीकारावेत असं वाटतं. getopts हे तुमच्यासाठी करतो.

हे काय आहे?

while getopts 'hvd:' opt; do case $opt in ... esac; done. प्रत्येक letter एक option; नंतर colon (d:) म्हणजे value लागते, जी $OPTARG मधे. सुरुवातीचा colon (':hvd:') errors तुम्हीच handle करू देतो: अनोळखी option साठी \? आणि value नसेल तर :. Loop नंतर shift $((OPTIND-1)) options काढतो म्हणजे $1 पहिला साधा argument. getopts फक्त short options handle करतो.

कसं करायचं (step by step)

1. Script.

cat backup.sh

Output:

#!/bin/bash
verbose=0; dest=/backup
while getopts ':hvd:' opt; do
  case $opt in
    h) echo "usage: $0 [-v] [-d DIR] SRC..."; exit 0;;
    v) verbose=1;;
    d) dest=$OPTARG;;
    :) echo "-$OPTARG needs a value"; exit 2;;
    \?) echo "unknown -$OPTARG"; exit 2;;
  esac
done
shift $((OPTIND-1))
echo "verbose=$verbose dest=$dest sources=$*"

याचा अर्थ: h आणि v flags; d ला value.

2. वापरा.

./backup.sh -v -d /mnt/usb /etc /home

Output:

verbose=1 dest=/mnt/usb sources=/etc /home

याचा अर्थ: shift नंतर फक्त folders राहिले.

3. एकत्र flags.

./backup.sh -vd /srv/bk /var/www

Output:

verbose=1 dest=/srv/bk sources=/var/www

याचा अर्थ: -vd /srv/bk म्हणजे -v -d /srv/bk.

4. Errors.

./backup.sh -x; ./backup.sh -d

Output:

unknown -x
-d needs a value

याचा अर्थ: स्पष्ट messages आणि exit 2.

8. Usage message आणि input checks

हे का लागतं?

बहुतेक चुकीचे runs चुकीच्या input मुळे. वर तपासा आणि script कसा वापरायचा ते सांगा.

हे काय आहे?

usage() function लिहा जो syntax stderr (>&2) ला print करतो आणि exit 2. $# चुकीचा असेल किंवा -h दिला तर call करा. Numbers numbers आहेत ([[ $n =~ ^[0-9]+$ ]]), files आहेत ([ -f ]), folders writable ([ -w ]) ते तपासा. if chapter मधे हे tests.

कसं करायचं (step by step)

1. Usage function.

usage(){ echo "usage: cleanup.sh DAYS DIR" >&2; exit 2; }; type usage | head -1

Output:

usage is a function

याचा अर्थ: stderr ला print करून exit.

2. Number check.

n=abc; [[ $n =~ ^[0-9]+$ ]] && echo number || echo 'not a number'

Output:

not a number

याचा अर्थ: Regex फक्त digits.

3. File check.

f=/etc/nope.conf; [ -f "$f" ] || echo "missing $f" >&2

Output:

missing /etc/nope.conf

याचा अर्थ: काही करण्याआधी थांबा.

9. stdin, pipes आणि files मधून वाचणं

हे का लागतं?

चांगले tools pipes मधे चालतात: cat list.txt | ./check.sh. तुमचा script त्याच प्रकारे lines वाचू शकतो.

हे काय आहे?

File दिली नसेल तर standard input मधून वाचा. while IFS= read -r line; do ...; done एका वेळी एक line वाचतो (chapter 5 मधे IFS). < file file आत पाठवतो. Here-string <<< "text" एक string पाठवतो. Here-document <

कसं करायचं (step by step)

1. Pipe ने.

printf 'web1\nweb2\n' | while IFS= read -r h; do echo "checking $h"; done

Output:

checking web1
checking web2

याचा अर्थ: प्रत्येक line क्रमाने.

2. Here-string.

read -r a b <<< 'Pune 411001'; echo "$b $a"

Output:

411001 Pune

याचा अर्थ: एक string read मधे.

3. Here-document.

cat <<EOF
Host: $(hostname)
User: $USER
EOF

Output:

Host: web01
User: asha

याचा अर्थ: आत variables expand झाले.

4. File किंवा stdin.

in=${1:-/dev/stdin}; wc -l < "$in"

Output:

3

याचा अर्थ: File नसेल तर /dev/stdin.

10. अनेक industries मधली खरी उदाहरणं

हे का लागतं?

तेच Linux skill प्रत्येक प्रकारच्या company मध्ये लागतं. वेगवेगळ्या ठिकाणी पाहिलं की लक्षात राहतं.

हे काय आहे?

प्रत्येक row म्हणजे एक काल्पनिक team. कोण हे वापरतं आणि कसं ते दाखवते.

कसं करायचं (step by step)

11. नेहमीच्या errors आणि त्यांचे fixes

हे का लागतं?

हे errors सगळ्यांना येतात. कारण माहीत असलं की तास वाचतात.

हे काय आहे?

आधी नेमका message वाचा. मग खालच्या row शी जुळवा.

कसं करायचं (step by step)

12. Troubleshooting step by step

हे का लागतं?

Script ला खरं काय मिळालं ते print करा.

हे काय आहे?

वरून खाली जा. ज्या step ला problem दिसतो तिथे थांबा.

कसं करायचं (step by step)

1. Count.

echo "count=$#"

2. प्रत्येक argument.

printf '[%s]\n' "$@"

3. Option state.

echo "OPTIND=$OPTIND OPTARG=$OPTARG"

4. Terminal?

[ -t 0 ] && echo tty

5. Parsing trace.

bash -x s.sh -v -d /tmp x

6. Input मधले hidden characters.

printf '%q\n' "$1"

13. Lab 1: read आणि arguments सह greeting script

हे का लागतं?

greet.sh लिहा जो $1 दिला असेल तर वापरतो, नाहीतर read ने विचारतो, आणि input तपासतो.

हे काय आहे?

पूर्ण hands-on lab. प्रत्येक step test Linux machine वर करा (EC2 instance, VM किंवा WSL).

कसं करायचं (step by step)

1. Folder.

mkdir -p ~/lab39 && cd ~/lab39

2. लिहा.

printf '#!/bin/bash\nname=${1:-}\nif [ -z "$name" ]; then read -rp "Name: " name; fi\n[ -n "$name" ] || { echo "name required" >&2; exit 2; }\necho "Namaskar, $name!"\n' | tee greet.sh && chmod +x greet.sh

3. Argument सह.

./greet.sh Meera

Output:

Namaskar, Meera!

4. शिवाय.

./greet.sh

Output:

Name: Raj
Namaskar, Raj!

5. रिकामं input.

./greet.sh <<< ''; echo $?

Output:

name required
2

6. Pipe मधून.

echo Sara | ./greet.sh

Output:

Namaskar, Sara!

14. Lab 2: खरं getopts tool

हे का लागतं?

-n COUNT, -d DIR आणि -h सह findbig.sh बनवा जो सगळ्यात मोठ्या files दाखवतो.

हे काय आहे?

पूर्ण hands-on lab. प्रत्येक step test Linux machine वर करा (EC2 instance, VM किंवा WSL).

कसं करायचं (step by step)

1. Parser लिहा.

printf '#!/bin/bash\nn=5; d=.\nwhile getopts ":hn:d:" o; do case $o in h) echo "usage: $0 [-n N] [-d DIR]"; exit 0;; n) n=$OPTARG;; d) d=$OPTARG;; :) echo "-$OPTARG needs value" >&2; exit 2;; \\?) echo "bad -$OPTARG" >&2; exit 2;; esac; done\nshift $((OPTIND-1))\n[[ $n =~ ^[0-9]+$ ]] || { echo "N must be a number" >&2; exit 2; }\ndu -ah "$d" 2>/dev/null | sort -rh | head -n "$n"\n' | tee findbig.sh && chmod +x findbig.sh

2. Help.

./findbig.sh -h

Output:

usage: ./findbig.sh [-n N] [-d DIR]

3. Default.

./findbig.sh -d /var/log | head -2

Output:

1.2G /var/log
800M /var/log/journal

4. /etc मधे तीन.

./findbig.sh -n 3 -d /etc

Output:

6.1M /etc
3.0M /etc/selinux
1.1M /etc/ssl

5. चुकीचा number.

./findbig.sh -n many; echo $?

Output:

N must be a number
2

6. Value नाही.

./findbig.sh -d

Output:

-d needs value

15. नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

16. मुलाखत प्रश्न आणि उत्तरं

Beginner level

Mid level level

Senior level

17. संबंधित chapters

• DevOps साठी Linux Ops Refresh
• Automation साठी Bash Scripting
• Linux grep आणि find Commands Examples सह
• Linux Servers मध्ये Passwordless SSH

उजळणी, तुलना आणि मुलाखत cards

हा lesson काही मिनिटांत revise करा. Cards phone वर save करा किंवा PNG download करा. प्रत्येक card वरचा QR हा lesson उघडतो.

अजून cards: Ravi Sir's Cards.