Vim Tutorial सुरुवातीपासून Advanced पर्यंत (nano सह): Modes, Commands, Search आणि Replace

By Ravindra Bagale, trainer · LinkedIn · Last updated: 25 October 2026

1. रोजचं उदाहरण: remote असलेला typewriter

हे का लागतं?

दोन buttons असलेला typewriter समजा. एक button 'typing' mode: keys letters छापतात. दुसरा 'remote' mode: keys कागद हलवतात, lines कापतात, pages copy करतात. आपण कोणत्या mode मधे आहोत हे कळलं की कधी गडबड होत नाही.

हे काय आहे?

Typing mode = Insert mode (i दाबा). Remote mode = Normal mode (Esc). :wq type करायचा control panel = Command-line mode. Highlighter ने select = Visual mode (v).

कसं करायचं (step by step)

2. nano: सोपा आणि friendly editor

हे का लागतं?

कधी कधी आत्ता एक line बदलायची असते आणि modes शिकायचे नसतात.

हे काय आहे?

nano खाली shortcuts दाखवतो. ^ म्हणजे Ctrl. थेट type करा. Ctrl+O save (Write Out). Ctrl+X exit. Ctrl+W search. Ctrl+K line cut, Ctrl+U paste. Alt+U undo. Ctrl+_ line number ला.

कसं करायचं (step by step)

1. File line 20 वर उघडा.

nano +20 /etc/hosts

याचा अर्थ: Cursor line 20 वर सुरू.

2. Root ची file edit.

sudo nano /etc/ssh/sshd_config

याचा अर्थ: sudo शिवाय Ctrl+O Permission denied देतो.

3. Line numbers दाखवा.

nano -l app.conf

याचा अर्थ: -l डावीकडे numbers.

3. Vim modes आणि survival kit

हे का लागतं?

Modes माहीत नसल्याने लोक 'vim मधे अडकतात'. या पाच गोष्टी शिका, कधी अडकणार नाही.

हे काय आहे?

Vim Normal mode मधे उघडतो, जिथे keys म्हणजे commands. i ने Insert mode, type करायला. Esc ने परत Normal. : ने Command-line mode: :w (save), :q (quit), :wq किंवा :x (save आणि quit), :q! (save न करता quit). vimtutor म्हणजे 30 मिनिटांचा built-in lesson.

कसं करायचं (step by step)

1. File उघडा.

vim notes.txt

Output:

~
~
"notes.txt" [New]

याचा अर्थ: Normal mode. ~ म्हणजे रिकाम्या lines.

2. Text type करा.

i  Hello Pune  Esc

Output:

Hello Pune

याचा अर्थ: i ने Insert mode; Esc ने बाहेर.

3. Save आणि quit.

:wq

Output:

"notes.txt" [New] 1L, 11B written

याचा अर्थ: 1 line, 11 bytes save.

4. चूक झाली तर save न करता quit.

:q!

याचा अर्थ: शेवटच्या save नंतरचे बदल गेले.

5. Tutor ने अजून शिका.

vimtutor

Output:

= W e l c o m e   t o   t h e   V I M   T u t o r

याचा अर्थ: Practice copy उघडते.

4. Normal mode मधे fast फिरणं

हे का लागतं?

Arrow keys slow आहेत. Vim motions ने words, lines, patterns ने उडी मारता येते, आणि त्या प्रत्येक edit command सोबत जुळतात.

हे काय आहे?

h j k l = डावीकडे खाली वर उजवीकडे. w = पुढचा word, b = मागचा word, e = word चा शेवट. 0 = line ची सुरुवात, ^ = पहिला non-space, $ = line चा शेवट. gg = पहिली line, G = शेवटची line, 42G किंवा :42 = line 42. Ctrl+d / Ctrl+u = अर्धं page खाली/वर. % = जुळणारा bracket. Motion आधी number = repeat: 5j = 5 lines खाली.

कसं करायचं (step by step)

1. File च्या शेवटी.

G

Output:

(cursor on the last line)

याचा अर्थ: नव्या log lines वाचायला उत्तम.

2. Line 120 ला (error message मधून).

:120

Output:

(cursor on line 120)

याचा अर्थ: किंवा थेट: vim +120 app.py.

3. 3 words उजवीकडे.

3w

याचा अर्थ: Count + motion.

4. Line numbers.

:set number

Output:

  1 server {
  2   listen 80;

याचा अर्थ: :set nonumber ने बंद.

5. Editing: delete, copy, paste, undo, change

हे का लागतं?

बहुतेक editing म्हणजे छोटे भाग delete, copy, change करणं. Vim हे दोन-तीन keys मधे करतो.

हे काय आहे?

Operator + motion. d = delete, y = yank (copy), c = change (delete करून Insert). dd = line delete, yy = line copy, p = नंतर paste, P = आधी paste. dw = word delete, d$ किंवा D = line शेवटपर्यंत delete, ciw = आतला word change. x = एक character delete. u = undo, Ctrl+r = redo, . = शेवटचा बदल repeat. o / O = खाली/वर नवी line. A = line च्या शेवटी append.

कसं करायचं (step by step)

1. 3 lines delete.

3dd

Output:

3 fewer lines

याचा अर्थ: Register मधे जातात, p ने paste करता येतं.

2. Line खाली हलवा (cut आणि paste).

ddp

याचा अर्थ: Line delete, पुढच्या नंतर paste.

3. Word बदला.

ciw  production  Esc

Output:

env = production

याचा अर्थ: Cursor खालचा word बदलला.

4. Quotes मधली value बदला.

ci"  10.0.1.20  Esc

Output:

host = "10.0.1.20"

याचा अर्थ: Line वर quotes मधे कुठेही चालतं.

5. पुढच्या match वर तोच बदल.

n.

याचा अर्थ: n पुढच्या search hit ला, . repeat.

6. दोनदा undo, एकदा redo.

u u Ctrl+r

Output:

1 change; before #4

याचा अर्थ: Session मधे undo अमर्याद.

6. Search आणि replace

हे का लागतं?

40 ठिकाणी host name हाताने बदलणं slow आणि चुका होणारं.

हे काय आहे?

/text पुढे search, ?text मागे, n = पुढचा, N = मागचा, * = cursor खालचा word search. :s/old/new/ line वरचा पहिला match replace. :%s/old/new/g पूर्ण file मधे सगळे. प्रत्येकाला विचारायला c: :%s/old/new/gc. :10,20s/// lines 10–20 पुरतं. :noh highlight काढतो.

कसं करायचं (step by step)

1. Log मधे errors शोधा.

/ERROR

Output:

search hit BOTTOM, continuing at TOP

याचा अर्थ: पुढच्यासाठी n.

2. File मधे सगळे replace.

:%s/db-old.internal/db-new.internal/g

Output:

12 substitutions on 12 lines

याचा अर्थ: % = पूर्ण file, g = प्रत्येक line वरचे सगळे matches.

3. Confirm सह replace.

:%s/8080/9090/gc

Output:

replace with 9090 (y/n/a/q/l/^E/^Y)?

याचा अर्थ: y = हो, n = skip, a = सगळे, q = थांबा.

4. फक्त lines 5 ते 15.

:5,15s/^/# /

Output:

11 substitutions on 11 lines

याचा अर्थ: Lines 5–15 comment (^ = line सुरुवात).

5. सगळ्या blank lines delete.

:g/^$/d

Output:

8 fewer lines

याचा अर्थ: :g प्रत्येक जुळणाऱ्या line वर command चालवतो.

7. Advanced: visual mode, macros, registers, splits

हे का लागतं?

मोठ्या edits साठी (YAML blocks, CSV columns, 200 lines वर तोच बदल) power tools लागतात.

हे काय आहे?

v = characters select, V = lines select, Ctrl+v = block (columns) select. Select नंतर d, y, >, < किंवा : त्यावर चालतात. Macros: qa register a मधे recording सुरू, q थांबवतो, @a play, 10@a 10 वेळा. Registers: "ayy a मधे copy, "ap a मधून paste, "+y system clipboard. Splits: :split आणि :vsplit, Ctrl+w w ने फिरा. :!cmd shell command. :r !cmd त्याचा output आत घालतो.

कसं करायचं (step by step)

1. YAML block indent.

V 4j >

Output:

5 lines >ed 1 time

याचा अर्थ: 5 lines select करून उजवीकडे.

2. 10 lines च्या सुरुवातीला # (block insert).

Ctrl+v 9j I # Esc

Output:

# line1
# line2 ...

याचा अर्थ: Block mode मधे I प्रत्येक selected line वर type करतो.

3. Word ला quotes लावून खाली जाणारा macro.

qa I" Esc A", Esc j q

Output:

"apple",

याचा अर्थ: Register a मधे record.

4. आणखी 50 lines वर play.

50@a

Output:

"banana",
"cherry", ...

याचा अर्थ: तोच edit, 50 वेळा, एका second मधे.

5. दोन files शेजारी.

:vsplit nginx.conf

याचा अर्थ: Ctrl+w w windows मधे फिरतो.

6. Shell मधून आजची date.

:r !date

Output:

Sun Oct 25 11:02:10 IST 2026

याचा अर्थ: File मधे shell output.

7. sudo शिवाय उघडलेली root file save.

:w !sudo tee % > /dev/null

याचा अर्थ: % म्हणजे current file name. नंतर :e! ने reload.

8. तुमचा .vimrc: vim आपलं बनवा

हे का लागतं?

प्रत्येक वेळी :set number type करणं कंटाळवाणं. ~/.vimrc मधल्या settings दर वेळी load होतात.

हे काय आहे?

~/.vimrc म्हणजे settings ची text file. चांगली सुरुवात: number, relativenumber, YAML साठी tabs म्हणून spaces, search options, syntax on.

कसं करायचं (step by step)

1. Starter .vimrc लिहा.

cat > ~/.vimrc <<'V'
syntax on
set number relativenumber
set expandtab tabstop=2 shiftwidth=2
set ignorecase smartcase incsearch hlsearch
set paste?
V

याचा अर्थ: आता प्रत्येक vim session मधे या settings.

2. Setting तपासा.

:set tabstop?

Output:

  tabstop=2

याचा अर्थ: ? current value दाखवतो.

3. Vim default editor (git, crontab, visudo).

echo 'export EDITOR=vim VISUAL=vim' >> ~/.bashrc && source ~/.bashrc

याचा अर्थ: crontab -e आणि git commit आता vim उघडतात.

9. अनेक industries मधली खरी उदाहरणं

हे का लागतं?

तेच Linux skill प्रत्येक प्रकारच्या company मध्ये लागतं. वेगवेगळ्या ठिकाणी पाहिलं की लक्षात राहतं.

हे काय आहे?

प्रत्येक row म्हणजे एक काल्पनिक team. कोण हे वापरतं आणि कसं ते दाखवते.

कसं करायचं (step by step)

10. नेहमीच्या errors आणि त्यांचे fixes

हे का लागतं?

हे errors सगळ्यांना येतात. कारण माहीत असलं की तास वाचतात.

हे काय आहे?

आधी नेमका message वाचा. मग खालच्या row शी जुळवा.

कसं करायचं (step by step)

11. Troubleshooting step by step

हे का लागतं?

Vim विचित्र वागला तर जवळजवळ नेहमी mode, file permission किंवा setting.

हे काय आहे?

वरून खाली जा. ज्या step ला problem दिसतो तिथे थांबा.

कसं करायचं (step by step)

1. दोनदा Esc. आता Normal mode.

2. जे झालं ते undo.

u

3. खालची mode line बघा (INSERT, VISUAL, recording).

4. File लिहिता येते का.

:!ls -l %

5. Typing बदलणाऱ्या settings.

:set paste? expandtab? autoindent?

6. vimrc शिवाय clean start.

vim -u NONE file

12. Lab 1: फक्त vim ने बिघडलेला config fix

हे का लागतं?

Grace Cape Town मधल्या bakery chain साठी on call. App config जुन्या database कडे आणि port चुकीचा. Vim ने fix करा.

हे काय आहे?

पूर्ण hands-on lab. प्रत्येक step test Linux machine वर करा (EC2 instance, VM किंवा WSL).

कसं करायचं (step by step)

1. File बनवा.

printf 'db_host = "db-old.internal"\ndb_port = 5433\nreplica = "db-old.internal"\ndebug = true\n' > app.conf

2. Numbers सह उघडा.

vim +'set number' app.conf

Output:

  1 db_host = "db-old.internal"
  2 db_port = 5433
  3 replica = "db-old.internal"
  4 debug = true

3. सगळीकडे host replace.

:%s/db-old/db-new/g

Output:

2 substitutions on 2 lines

4. Line 2 वर जाऊन port बदला.

:2 then $ ciw 5432 Esc

Output:

db_port = 5432

5. debug line delete.

G dd

Output:

3 lines

6. Save, quit, check.

:wq then cat app.conf

Output:

db_host = "db-new.internal"
db_port = 5432
replica = "db-new.internal"

13. Lab 2: Macro ने list चं JSON

हे का लागतं?

100 शहरांची नावं एका मिनिटात JSON array मधे.

हे काय आहे?

पूर्ण hands-on lab. प्रत्येक step test Linux machine वर करा (EC2 instance, VM किंवा WSL).

कसं करायचं (step by step)

1. List बनवा.

printf '%s\n' Pune Mumbai Delhi Paris Lagos Lima > cities.txt && vim cities.txt

2. Record: line ला quotes, comma, खाली.

qq I" Esc A", Esc j q

Output:

"Pune",

3. बाकीवर play.

100@q

Output:

"Mumbai",
...
"Lima",

4. शेवटचा comma काढा.

G $ x

5. Brackets जोडा.

gg O [ Esc G o ] Esc :wq

Output:

[
"Pune",
...
"Lima"
]

6. Validate.

python3 -m json.tool cities.txt | head -3

Output:

[
    "Pune",
    "Mumbai",

14. नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

15. मुलाखत प्रश्न आणि उत्तरं

Beginner level

Mid level level

Senior level

16. संबंधित chapters

• DevOps साठी Linux Ops Refresh
• Automation साठी Bash Scripting
• Linux grep आणि find Commands Examples सह
• Linux Servers मध्ये Passwordless SSH

उजळणी, तुलना आणि मुलाखत cards

हा lesson काही मिनिटांत revise करा. Cards phone वर save करा किंवा PNG download करा. प्रत्येक card वरचा QR हा lesson उघडतो.

अजून cards: Ravi Sir's Cards.