Ubuntu (EC2) वर LAMP आणि LEMP Stack कसा Install करायचा

By Ravindra Bagale, trainer · LinkedIn · Last updated: 18 October 2026

1. का: dynamic sites ना database लागतो

Static site फक्त files दाखवते. Dynamic site तुमच्याकडून data घेते आणि तो ठेवते:

1. Sign-up form तुमचं नाव, email आणि password save करतो.
2. Login form ते save केलेल्याशी जुळवून बघतो.
3. Upload form तुमच्या photo किंवा document ची माहिती ठेवतो.

हे सगळं MySQL सारख्या database मध्ये save होतं. PHP code database शी SQL नावाच्या language मध्ये बोलतो, जी आपण पुढच्या chapters मध्ये शिकू. या chapter मध्ये आपण पूर्ण stack install करतो, म्हणजे त्यासाठी तयार राहील.

2. Ubuntu वर काय बदलतं

Stack तोच: Linux, web server, database, PHP. त्याच्या आजूबाजूची नावं बदलतात:

1. Package manager: yum ऐवजी apt-get.
2. Apache म्हणजे apache2 package (httpd नाही), आणि त्याची service पण apache2.
3. Database: Ubuntu mysql-server देतं (स्वतः MySQL). त्याची service mysql.
4. PHP: php आणि php-fpm install करा. Ubuntu त्याचं स्वतःचं default PHP version install करतं; तुम्ही version type करत नाही.
5. php-fpm service च्या नावात version असतं, उदा. php8.3-fpm. तुमचं version php -v ने (ते PHP 8.3.x ... दाखवतं) किंवा ls /run/php/ ने (ते php8.3-fpm.sock दाखवतं) शोधा.
6. Ubuntu चा Apache /var/www/html मध्ये default index.html ठेवतो.
7. तुम्ही चालू करेपर्यंत Apache PHP php-fpm कडे देत नाही (section 5).

3. कसं: Ubuntu ची lamp.sh script

तुमच्या IP वरून SSH (22) आणि HTTP (80) allow असलेला Ubuntu EC2 server launch करा, आणि ubuntu म्हणून connect करा.

Step 1. Home folder मध्ये नवीन file उघडा. इथे sudo वापरू नका; script तुमची असली पाहिजे:

cd ~
nano lamp.sh

Step 2. Script type करा:

#!/bin/bash
sudo apt-get update
sudo apt-get install apache2 mysql-server php php-fpm -y
PHPV=$(php -r 'echo PHP_MAJOR_VERSION.".".PHP_MINOR_VERSION;')
sudo service apache2 start
sudo service mysql start
sudo service php$PHPV-fpm start
cd /var/www/html
sudo rm -f index.html
sudo touch index.html index.php
echo "html page" | sudo tee index.html
echo "<?php phpinfo(); ?>" | sudo tee index.php

प्रत्येक भाग काय करतो:

1. sudo apt-get update आधी Ubuntu ची package list refresh करतो.
2. एक line Apache, MySQL, PHP आणि php-fpm install करते, -y सह म्हणजे script कधी प्रश्नावर थांबत नाही.
3. PHPV=... PHP ला त्याचं स्वतःचं version विचारतं (उदा. 8.3) आणि variable मध्ये ठेवतं. म्हणून तुमच्या server वर php$PHPV-fpm चं php8.3-fpm होतं, आणि Ubuntu कुठलंही version install करो, script चालते. (तुम्ही स्वतः version type केलं, उदा. php8.5-fpm, आणि तुमच्या Ubuntu मध्ये ते नसेल, तर Unable to locate package किंवा Unit php8.5-fpm.service not found येतं.)
4. तीन service ... start lines Apache, MySQL आणि php-fpm start करतात.
5. sudo rm -f index.html Ubuntu चं default Apache page काढतो, म्हणजे तुम्हाला तुमचं page दिसेल.
6. tee lines दोन्ही test pages root म्हणून लिहितात (मागच्या chapter सारखंच).

अनेक lines ची file लिहिणं. मोठ्या page साठी heredoc वापरा: EOF line पर्यंतचं सगळं file मध्ये जातं.

cat <<'EOF' | sudo tee index.php
<?php
phpinfo();
?>
EOF

Step 3. Save करा, executable करा आणि चालवा:

chmod +x lamp.sh
./lamp.sh

4. चालवताना भेटू शकणारे दोन errors

4.1 chmod म्हणतो "Operation not permitted"

File तुम्ही sudo nano lamp.sh ने बनवली असेल, तर ती root ची असते. मग ubuntu म्हणून chmod +x lamp.sh (किंवा chmod u+x lamp.sh) Operation not permitted ने fail होतं: permissions फक्त owner किंवा root बदलू शकतो.

1. Owner बघा: ls -l lamp.sh root root दाखवतो.
2. sudo वापरा: sudo chmod +x lamp.sh.
3. पुढच्या वेळी चांगलं: scripts ~ मध्ये sudo शिवाय बनवा.

4.2 apt म्हणतो "Could not get lock"

Symptom. E: Could not get lock /var/lib/dpkg/lock-frontend. It is held by process 1234 (apt-get).

कारण. दुसरं install अजून चालू आहे. नवीन Ubuntu server वर boot नंतरच्या पहिल्या काही मिनिटांत automatic updates चालू असतात, किंवा तुमचं आधीचं apt-get अजून संपलेलं नसतं.

Fix:

1. काही मिनिटं थांबा आणि command परत चालवा.
2. काय चालू आहे ते बघा: ps aux | grep -i apt.
3. खूप वेळ थांबूनही अडकलं असेल, तर server reboot करा: sudo reboot.
4. apt चालू असताना lock files कधीच delete करू नका. एकाच वेळी दोन installs लिहू लागले तर package database बिघडू शकतो.

5. Ubuntu Apache index.php download करतो: PHP hand-off चालू करा

Step 1. http://PUBLIC_IP/index.html उघडा. html page दिसतं.

Step 2. http://PUBLIC_IP/index.php उघडा. Ubuntu वर browser PHP page दाखवण्याऐवजी file download करतो.

का? php-fpm install आणि चालू आहे, पण Ubuntu च्या Apache कडे .php files त्याच्याकडे पाठवणारा rule अजून नाही. म्हणून Apache file जशीच्या तशी पाठवतो.

Step 3. Hand-off चालू करा (php -v मधलं तुमचं version वापरा):

sudo a2enmod proxy_fcgi setenvif
sudo a2enconf php8.3-fpm
sudo service apache2 restart

1. a2enmod Apache modules चालू करतो: proxy_fcgi मुळे Apache php-fpm शी बोलू शकतो, setenvif त्याच्या config ला लागतो.
2. a2enconf .php php-fpm socket कडे पाठवणारी config file php8.3-fpm.conf चालू करतो.
3. Restart दोन्ही load करतो.

Step 4. http://PUBLIC_IP/index.php refresh करा. PHP information page दिसतं, Server API: FPM/FastCGI आणि Build Provider: Ubuntu सह.

Final lamp.sh. हा fix script मध्ये start lines नंतर जोडा, म्हणजे नवीन server पहिल्याच वेळी चालेल:

sudo a2enmod proxy_fcgi setenvif
sudo a2enconf php$PHPV-fpm
sudo service apache2 restart

6. Error वाचा: चार messages, आणि खालच्या lines

Errors भीतीदायक दिसतात, पण प्रत्येक error काय बिघडलं ते सांगतो. काहीही करून बघण्याआधी message वाचा.

1. command not found: command मध्ये typo, किंवा program install नाही. उदा. ngnix -t. Spelling बघा, किंवा package install करा.
2. Operation not permitted (किंवा Permission denied): sudo लागतो, किंवा तुम्ही file चे owner नाही. उदा. root च्या file वर chmod +x lamp.sh (section 4.1).
3. Unit ... not found: ती service install नाही, किंवा तिचं नाव चुकलं. उदा. Ubuntu वर sudo service php-fpm start केलं की Unit php-fpm.service not found येतं, कारण नाव php8.3-fpm आहे.
4. Job for ... failed: service install आहे पण start होताना crash झाली. कारण तिच्या status मध्ये असतं.

Status ची सवय. Service fail झाली की त्याच service चा status बघा:

sudo service apache2 status

1. वर काय झालं ते दिसतं: Active: failed.
2. खालच्या lines का ते सांगतात. दोन नेहमीची:
   • Address already in use ... could not bind to address [::]:80: port 80 आधीच दुसऱ्या web server कडे आहे. तो stop करा.
   • unknown directive किंवा Invalid command: config file मध्ये typo. Line number message मध्ये असतो.
3. कारण fix करा, मग service परत start करा.

7. LEMP: तीच website Nginx वर हलवा

का. बऱ्याच companies Apache ऐवजी Nginx वापरतात. Server Nginx वर हलवून त्याच website files ठेवता येतात.

Step 1. Port 80 मोकळा करा. तो एकाच web server कडे राहू शकतो:

sudo service apache2 stop
sudo systemctl disable apache2

(disable मुळे पुढच्या boot ला Apache परत port घेत नाही.)

Step 2. Nginx install करून start करा:

sudo apt-get install nginx -y
sudo service nginx start

Step 3. Web root तपासा. /etc/nginx/sites-available/default उघडून root line शोधा. Ubuntu वर ती आधीच root /var/www/html; असते, Apache वापरायचा तोच folder. (तुमची दुसरीकडे point करत असेल, तर /var/www/html करा.)

Step 4. Test करून reload करा:

sudo nginx -t
sudo service nginx reload

Step 5. http://PUBLIC_IP/index.html उघडा. तेच html page, आता Nginx देतोय.

नवीन servers साठी lemp.sh. Script copy करून web server बदला:

cp lamp.sh lemp.sh
nano lemp.sh

Install line sudo apt-get install nginx mysql-server php-fpm -y करा, start line मध्ये apache2 चं nginx करा, आणि तीन a2en.../apache2 restart lines काढून टाका (त्या फक्त Apache च्या). मग section 9 मधला Nginx PHP block जोडा.

अजून जुनं page दिसतंय? Browser cache

Server बदलल्यावर किंवा page edit केल्यावर browser आधी save केलेली जुनी copy दाखवत राहू शकतो. काम करताना cache बंद ठेवा:

1. Page वर right-click, Inspect.
2. Network tab उघडा.
3. Disable cache ला tick करा.
4. Developer tools उघडेच ठेवून refresh करा.

8. Nginx पण .php download का करतो

Nginx वर http://PUBLIC_IP/index.php उघडा: browser ते परत download करतो. Ubuntu च्या Apache सारखाच Nginx ला पण .php files php-fpm कडे पाठवणारा rule लागतो.

9. कसं: Nginx चा PHP location block

Step 1. तुमचा php-fpm socket शोधा:

ls /run/php/

php8.3-fpm.sock सारखं काहीतरी दिसतं.

Step 2. Site file edit करा (खरी file sites-available मध्ये आहे; sites-enabled/default फक्त तिचा link आहे):

sudo nano /etc/nginx/sites-available/default

Step 3. index line मध्ये index.php जोडा:

index index.php index.html index.htm index.nginx-debian.html;

Step 4. खाली # pass PHP scripts to FastCGI server खालचा commented block शोधा. location line, include line, php-fpm ची fastcgi_pass line आणि शेवटचा } यांच्या पुढचा # काढा. 127.0.0.1:9000 ची line commented राहू द्या. fastcgi_pass मध्ये तुमचा socket लिहा:

location ~ \.php$ {
    include snippets/fastcgi-php.conf;
    fastcgi_pass unix:/run/php/php8.3-fpm.sock;
}

1. location ~ \.php$ .php ने संपणाऱ्या प्रत्येक URL ला match करतो. (~ म्हणजे regular expression, \. म्हणजे खरा dot, $ म्हणजे शेवट.)
2. include snippets/fastcgi-php.conf; Ubuntu च्या नेहमीच्या PHP settings जोडतो.
3. fastcgi_pass म्हणजे php-fpm जिथे listen करतो ती जागा. इथे चुकीचं version (उदा. तुमच्याकडे 8.3 असताना php8.5-fpm.sock) असेल तर 502 Bad Gateway येतो.

Step 5. Config test करा, मग reload करा:

sudo nginx -t
sudo service nginx reload

nginx -t ने syntax is ok आणि test is successful म्हणायला हवं. Error दाखवला तर तो file आणि line सांगतो; reload करण्याआधी ते fix करा. Reload केल्यावर Nginx नवीन config वाचत असताना site चालूच राहते.

Step 6. http://PUBLIC_IP/index.php refresh करा (Disable cache tick करून). PHP information page दिसतं, आता Nginx मधून: तुमचा LEMP stack चालतोय.

10. MySQL मधली पहिली पावलं

SQL म्हणजे काय? SQL (Structured Query Language) ही relational databases सोबत काम करायची language: tables बनवणं, rows save करणं, त्या परत वाचणं. MySQL आणि MariaDB दोघंही ती वापरतात. नेहमीचे SQL databases:

1. Open source: MySQL, MariaDB, PostgreSQL.
2. Commercial: Oracle Database (banks सारख्या मोठ्या enterprises मध्ये जास्त), Microsoft SQL Server, IBM Db2.
3. AWS वर managed: Amazon Aurora (MySQL आणि PostgreSQL compatible) आणि Amazon RDS.

MySQL हा सगळ्यात जास्त वापरल्या जाणाऱ्यांपैकी एक.

Step 1. Database shell उघडा. Ubuntu वर सुरुवातीला MySQL चा root user Linux च्या root account मधून login होतो, म्हणून sudo वापरा:

sudo mysql

Prompt mysql> होतो. तुम्ही आता Linux मध्ये नाही, database च्या आत आहात.

Step 2. Database admin ला password द्या:

ALTER USER 'root'@'localhost' IDENTIFIED WITH caching_sha2_password BY 'YOUR_STRONG_PASSWORD';

1. 'root' म्हणजे database चा administrator (MySQL user, Linux चा root नाही).
2. 'localhost' म्हणजे हा login फक्त त्याच server वरून allow.
3. IDENTIFIED WITH caching_sha2_password BY root ला या password ने नेहमीच्या password login वर नेतो.
4. दुसरीकडे कुठेही न वापरलेला लांब, unique password वापरा, आणि quotes आणि शेवटचा ; ठेवा.

Step 3. Shell मधून बाहेर पडा:

exit;

Step 4. आता password ने परत login करा:

mysql -u root -p

-u root म्हणजे user, आणि -p मुळे MySQL password विचारतो. Password कधीच command line वर -p नंतर type करू नका: तो तुमच्या shell history मध्ये save होईल.

Step 5. Enter password: आल्यावर password type करा. Type करताना काहीच दिसत नाही, stars पण नाही. ते normal आहे; अडकलं नाहीये. Enter दाबा, आणि तुम्ही परत mysql> वर.

11. Web server आणि database वेगळ्या servers वर

Practice मध्ये आपण सगळं एकाच server वर चालवतो. खऱ्या websites बहुतेक database त्याच्या स्वतःच्या server वर (किंवा Amazon RDS वर) ठेवतात, जो फक्त web server कडून connections accept करतो.

का? Attacker web server मध्ये घुसला तरी data त्याच machine वर नसतो. Database server ला स्वतःचा size, backups आणि security rules पण मिळतात. हे आपण पुढे Amazon RDS सोबत बनवू.

12. Clean up: instance stop करा

Practice झाल्यावर EC2 console मध्ये Instance state > Stop instance करा (आधी region तपासा). Stop केलेल्या instance ला running time चा charge लागत नाही; नको असलेले test servers terminate करा.

13. पूर्ण flow एका page वर

1. Ubuntu LAMP: sudo apt-get update, मग sudo apt-get install apache2 mysql-server php php-fpm -y.
2. apache2, mysql आणि php8.x-fpm start करा (version php -v किंवा ls /run/php/ ने शोधा); Ubuntu चं default index.html काढा.
3. Apache वर .php download: a2enmod proxy_fcgi setenvif, a2enconf php8.x-fpm, apache2 restart.
4. Root ची script: sudo chmod +x. apt lock: थांबा, lock files कधीच delete करू नका.
5. Message वाचा; fail झालेल्या service साठी status च्या खालच्या lines वाचा.
6. LEMP: apache2 stop आणि disable, nginx install आणि start, root /var/www/html तसाच.
7. Nginx PHP: index line मध्ये index.php, तुमच्या socket सह location ~ \.php$, nginx -t, reload.
8. जुनं page? DevTools, Network, Disable cache.
9. MySQL: sudo mysql, ALTER USER ... ;, exit;, mysql -u root -p (password दिसत नाही).
10. खरे setups database वेगळ्या server वर ठेवतात. Practice नंतर instances stop करा.

14. Try at home

Recap

झटपट उजळणी cards

हा lesson दोन मिनिटांत revise करा. Cards phone वर save करा किंवा PNG download करा. प्रत्येक card वरचा QR त्याचा lesson उघडतो.

अजून cards: Ravi Sir's Cards.