Linux मध्ये copy: cp, cp -r, wildcards (* ?) आणि brace ranges

By Ravindra Bagale, trainer · LinkedIn · Last updated: 8 October 2026

1. उजळणी आणि आजचं practice tree

का. Copy करायला आधी काहीतरी हवं ना. अख्खा class आपण एकच छोटं tree वापरणार, म्हणून आधी ते बनवून घ्या.

तुम्हाला आधीच माहीत असायला हवं. Folders आणि files बनवणं: Linux files: touch, cat, nano, vi, brace shortcuts, ls -R आणि tree. Paths वापरून फिरणं: Linux directories आणि paths.

कसं (home folder मधून). या तीन ओळी चालवा:

cd
mkdir -p ravi/one/two
touch my.txt

tree ravi (किंवा ls -R ravi) ने check करा:

ravi
└── one
    └── two

2 directories, 0 files

म्हणजे /home/ec2-user मध्ये folder ravi आणि file my.txt; ravi मध्ये one; one मध्ये two.

2. cp: source आणि destination

का. Laptop वर right-click → Copy, दुसरा folder उघडा, right-click → Paste. Server वर दोन्ही गोष्टी एकाच ओळीत सांगायच्या.

काय. cp = copy. त्याला दोन भाग लागतात:

1. Source: काय copy करायचं.
2. Destination: copy कुठे ठेवायची.
3. क्रम ठरलेला: आधी source, मग destination.

उदाहरण, हे my.txt file ला ravi folder मध्ये copy करतं:

cp my.txt ravi

cp destination कसा वाचतो:

1. आधीच असलेला folder असेल तर copy त्याच नावाने आत जाते: cp my.txt ravi → ravi/my.txt.
2. आधीच असलेला folder नसेल तर cp त्या नावाची file बनवतो: cp my.txt backup.txt → दुसरी file backup.txt.
3. Original जिथे होती तिथेच राहते. Copy source मधून कधीच काही काढत नाही.

3. Tree मध्ये खाली copy

का. सगळ्यात जास्त लागणारी copy: तुम्ही जिथे आहात तिथून खालच्या folder मध्ये file.

कसं (तुम्ही /home/ec2-user मध्ये आहात):

1. pwd → /home/ec2-user
2. cp my.txt ravi/one/two
3. Check: ls ravi/one/two → my.txt

Destination ravi/one/two हा खाली जाणारा relative path आहे: ravi मध्ये, मग one, मग two.

4. Tree मध्ये वर copy: तीन पद्धती

का. आता तुम्ही tree मध्ये खोल आत आहात आणि file परत वर पाठवायची आहे. इथे मागच्या class चे paths कामाला येतात.

Task. तुम्ही two मध्ये आहात, आणि my.txt वर /home/ec2-user मध्ये copy करायची आहे.

कसं (तिघंही एकच काम करतात):

1. cd ~/ravi/one/two
2. पद्धत 1, relative: cp my.txt ../../.. (वर one, वर ravi, वर ec2-user)
3. पद्धत 2, absolute: cp my.txt /home/ec2-user
4. पद्धत 3, tilde: cp my.txt ~
5. Check: ls -l ~/my.txt → time वरून कळतं की आत्ताच लिहिली गेली.

ec2-user मध्ये आधीच एक my.txt होती, म्हणून प्रत्येक वेळी ती बदलली गेली (इथे दोन्ही तीच रिकामी file आहे). याबद्दल section 6 मध्ये.

Dots नीट मोजा. .. म्हणजे एक level वर. two मधून एक .. म्हणजे one, दोन म्हणजे ravi, तीन म्हणजे ec2-user.

5. इथे आण: . म्हणजे हाच folder

का. कधी कधी file लांब असते आणि ती तुम्ही उभे आहात तिथे हवी असते.

काय. एक dot . म्हणजे current directory. तो पण बाकीच्यांसारखाच एक destination आहे.

कसं (तुम्ही /home/ec2-user मध्ये आहात):

1. cp ravi/one/two/my.txt .
2. Source खाली जाणारा path आहे; destination आहे . (इथे).

my.txt इथे आधीच असेल तर हे काही न विचारता ती बदलतं (पुढचा section बघा). इथे ती तीच रिकामी file आहे, म्हणून काही जात नाही.

Dots वेगळे लक्षात ठेवा: . = इथे, .. = एक level वर, ~ = home.

6. Backup copies, copy करतानाच rename, आणि गुपचूप overwrite

का. महत्त्वाची file edit करायच्या आधी एक copy ठेवा. Edit बिघडलं तरी जुनी version तुमच्याकडे राहते.

त्याच folder मध्ये backup. Copy ला नवं नाव द्या:

1. cp 1.txt 2.txt
2. 2.txt नव्हती, म्हणून ती 1.txt ची copy म्हणून बनते.

Copy करतानाच rename. या चारही ओळी my.txt ला ravi मध्ये copy करतात:

1. cp my.txt ravi → ravi/my.txt
2. cp my.txt ravi/ → तेच. Tab completion slash आपोआप लावतो; कसंही चालतं.
3. cp my.txt ravi/my.txt → तेच, नाव लिहून.
4. cp my.txt ravi/my-backup.txt → ravi मध्ये copy ला नवं नाव मिळतं.

सांभाळून: cp न विचारता overwrite करतो. 2.txt आधीच असेल तर cp 1.txt 2.txt ती बदलून टाकतो. ना प्रश्न, ना message; 2.txt मधलं जुनं content गेलं.

सुरक्षित पद्धत: cp -i (interactive) आधी विचारतो:

cp -i 1.txt 2.txt
cp: overwrite '2.txt'?

बदलायचं असेल तर y, जुनी file ठेवायची असेल तर n type करा.

तेच नाव, तीच जागा. ही copy नाहीच:

cp my.txt my.txt
cp: 'my.txt' and 'my.txt' are the same file

Typo चा सापळा. Destination folder नसेल तर cp तक्रार करत नाही. तो त्या नावाची file बनवतो. cp my.txt rav (तुम्हाला ravi म्हणायचं होतं) गुपचूप rav नावाची file बनवतो.

7. Space असलेली नावं

का. Command line वर space शब्द वेगळे करतो. cp my.txt my folder म्हणजे तीन नावं: my.txt, my आणि folder.

कसं. Space असलेलं नाव single quotes मध्ये टाका:

1. mkdir 'my folder'
2. cp my.txt 'my folder'
3. Check: ls 'my folder' → my.txt

त्याहून चांगलं: नावात space वापरूच नका. my-folder किंवा my_folder वापरा.

8. Folders copy करणं: cp -r

का. File म्हणजे एकच वस्तू. Folder म्हणजे आत अजून boxes असलेला box: ravi मध्ये one, one मध्ये two, two मध्ये files असू शकतात. Folder copy करायला cp ला प्रत्येक level वरच्या प्रत्येक box च्या आत जावं लागतं.

काय. -r = recursive: परत परत, आतल्या प्रत्येक folder मध्ये जाऊन, सगळं copy. -R (capital) अगदी तेच करतो.

आधी -r शिवाय करून बघा:

cp ravi ravi1
cp: -r not specified; omitting directory 'ravi'

cp नकार देतो, आणि का ते सांगतो. काहीच copy होत नाही.

आता -r सोबत:

1. cp -r ravi ravi1
2. Check: tree ravi1 → आत तेच one/two, files सकट.

अजून उदाहरणं:

1. mkdir -p one/two/three, मग cp -r ravi one/two/three → ravi ची copy, आतल्या सगळ्या सकट, three मध्ये.
2. cp -r ravi ~/ravi-backup → अख्ख्या folder चा backup.

जुगाड असा: cp -r my.txt ravi एका file वर पण चालतो. पण त्याने काही मिळत नाही. File मध्ये आत जायला काहीच नसतं. सवय साफ ठेवा: files साठी साधा cp, folders साठी cp -r.

9. Destination folder आधीच असेल तेव्हा

का. cp -r ravi ravi1 दुसऱ्यांदा चालवला की वेगळं वागतो. हे माहीत नसेल तर folders मध्ये folders होऊन बसतात.

हे कसं वागतं:

1. पहिल्यांदा, ravi1 नाहीये: cp -r ravi ravi1 ने ravi1 ही ravi ची पूर्ण copy बनते.
2. दुसऱ्यांदा, ravi1 आता आहे: cp -r ravi ravi1 नवी copy त्याच्या आत टाकतो, ravi1/ravi म्हणून.
3. Check: ls ravi1 → one ravi

Files सारखाच नियम: destination आधीच असलेला folder असेल तर copy आत जाते.

10. बाजूला copy: sibling folder मध्ये

का. एकमेकांच्या बाजूला असलेले folders (siblings) नेहमी दिसतात: dev आणि prod, old आणि new.

Setup. /home/ec2-user मध्ये दोन folders, ram आणि sham. तुम्ही ram मध्ये आहात, आणि ram मध्ये m.txt file आहे.

cd
mkdir ram sham
touch ram/m.txt
cd ram

कसं (दोन पद्धती):

1. cp m.txt ../sham → .. वर ec2-user मध्ये, मग sham मध्ये.
2. cp m.txt ~/sham → home मधून थेट sham मध्ये.
3. Check: ls ~/sham → m.txt

11. Folder ला स्वतःच्याच आत copy करता येत नाही

का. हे साधी copy वाटते, पण होऊच शकत नाही. का ते समजलं की cp folders मधून कसा फिरतो ते कळतं.

Setup. one मध्ये two आहे (mkdir -p one/two). आता one ला two मध्ये copy करायचं.

-r शिवाय, नेहमीचा message:

cp one one/two
cp: -r not specified; omitting directory 'one'

-r सोबत, विचार करा:

1. cp one ला two मध्ये copy करतो.
2. पण two तर one च्या आत आहे, म्हणजे one च्या copy मध्ये two पण यायला हवा...
3. ...आणि त्यात परत one ची copy, त्यात परत two, असं चालूच.
4. हे कधीच संपणार नाही: एक endless loop.

Linux ते लगेच थांबवतो आणि काहीच copy करत नाही:

cp -r one one/two
cp: cannot copy a directory, 'one', into itself, 'one/two/one'

नियम: destination हा source च्या आत नसावा. cp -r one ~/backup चालतं.

12. एकदम अनेक files copy करणं

का. दहा files साठी दहा commands म्हणजे वेळ वाया. एक cp अनेक sources घेऊ शकतो.

काय.

1. हवे तितके sources देता येतात.
2. शेवटचं नाव नेहमी destination असतं.
3. एकापेक्षा जास्त sources असतील तर destination आधीच असलेला folder हवा.

कसं (तुम्ही /home/ec2-user मध्ये आहात). Files बनवा, मग तिन्ही एकाच वेळी copy करा:

touch you.txt my.mp3
cp my.txt you.txt my.mp3 ravi

Check: ls ravi → my.mp3, my.txt आणि you.txt आता तिथे आहेत, one आणि आधी copy केलेल्या गोष्टींच्या शेजारी.

शेवटचं नाव folder नसेल तर cp थांबतो:

cp my.txt you.txt my.mp3
cp: target 'my.mp3' is not a directory

नवीन coreutils versions मध्ये हे cp: target 'my.mp3': Not a directory असं येतं; अर्थ तोच.

म्हणूनच नेहमी ls ने check करायचं.

13. * wildcard

का. प्रत्येक file चं नाव type करणं जमत नाही. सहसा नावांमध्ये काहीतरी common असतं: सगळी .txt ने संपतात, सगळी my ने सुरू होतात. Wildcards ने नावांची list देण्याऐवजी pattern सांगता येतो.

काय. * म्हणजे कुठलेही characters, कितीही, अगदी शून्य पण.

कसं:

1. cp *.txt ravi → .txt ने संपणारं प्रत्येक नाव.
2. cp my* ravi → my ने सुरू होणारं प्रत्येक नाव (my.txt, my.mp3, my.mp4...).

Matching कोण करतं? Shell, cp नाही. cp सुरू व्हायच्या आधी bash *.txt च्या जागी जुळणारी नावं ठेवतो. echo ने आधी बघा, तो काहीच बनवत नाही, copy करत नाही:

1. echo *.txt → उदाहरणार्थ 1.txt 2.txt my.txt you.txt
2. echo my* → उदाहरणार्थ my.mp3 my.txt

काहीच match झालं नाही तर bash pattern तसाच पुढे देतो, आणि cp *.pdf नावाची file शोधतो:

cp *.pdf ravi
cp: cannot stat '*.pdf': No such file or directory

एखादा folder match झाला तर, उदाहरणार्थ my.logs नावाचा folder, साधा cp my* ravi files copy करतो आणि folder cp: -r not specified; omitting directory 'my.logs' म्हणून सोडून देतो.

.txt सारखी extensions माणसांसाठी आणि programs साठी असतात; Linux साठी ती नावाचाच भाग. म्हणूनच *.txt चालतं: ते फक्त अक्षरं जुळवतं, बाकी काही नाही.

14. पटकन test files: brace ranges

का. Wildcards practice करायला भरपूर files लागतात. पन्नास touch commands कोण type करणार?

काय. दोन dots असलेले braces range बनवतात:

1. touch file{1..50}.txt → file1.txt ते file50.txt (50 files)
2. touch file{a..z}.txt → filea.txt ते filez.txt (26 files)
3. touch file{10..20}.txt → file10.txt ते file20.txt (11 files; कुठलीही सुरुवात आणि शेवट चालतो)
4. touch file{01..12}.txt → file01.txt ते file12.txt (पुढचा zero प्रत्येक number ला pad करतो)

आधी echo ने बघा: echo file{1..5}.txt → file1.txt file2.txt file3.txt file4.txt file5.txt

हा files chapter मधलाच {Ram,Laxman} brace shortcut आहे, फक्त list ऐवजी range.

15. ? wildcard: बरोबर एक character

का. * हावरट आहे: कितीही लांबीचं काहीही जुळवतो. कधी कधी "इथे बरोबर एकच character" हवं असतं.

काय. ? म्हणजे बरोबर एक character. ?? म्हणजे बरोबर दोन.

कसं. चार files घ्या, file1.txt, filea.txt, file11.txt आणि fileaa.txt:

1. cp file?.txt ravi → file1.txt आणि filea.txt (file नंतर एक character)
2. cp file??.txt ravi → file11.txt आणि fileaa.txt (दोन characters)

मोजून बघा. file{1..50}.txt, file{a..z}.txt आणि fileaa.txt असलेल्या folder मध्ये:

1. file?.txt → 35 नावं (file1 ते file9, आणि filea ते filez)
2. file??.txt → 42 नावं (file10 ते file50, आणि fileaa)

16. file11 ते file19 चा प्रॉब्लेम

Task. Folder मध्ये file1.txt ते file50.txt आहेत. फक्त file11.txt ते file19.txt ravi मध्ये copy करा.

मोह पाडणारं उत्तर चुकीचं आहे: cp file1* ravi. * रिकामा असू शकतो, म्हणून file1* हे जुळवतं:

1. स्वतः file1.txt (1 नंतर काहीच नाही)
2. file10.txt (अजून एक digit, पण तो 10 आहे, 11 ते 19 नाही)
3. file11.txt ते file19.txt
4. आणि file100.txt, असेल तर

शब्दांमध्ये पण हाच सापळा: Ram* हे Ram, Rama आणि Ramayan जुळवतं.

बरोबर उत्तर 1: brace range. आधीच असलेल्या files साठी पण चालतं, कारण cp सुरू व्हायच्या आधी shell नावं लिहून काढतो:

cp file{11..19}.txt ravi

बरोबर उत्तर 2: brackets. [1-9] म्हणजे 1 ते 9 मधलं एक character:

cp file1[1-9].txt ravi

दोघांमधला फरक:

1. Braces नावं बनवतात, files असोत किंवा नसोत. एखादी नसेल तर cp तिच्यासाठी cp: cannot stat 'file19.txt': No such file or directory दाखवतो आणि बाकीच्या copy करतो.
2. Wildcards आणि brackets फक्त असलेलीच नावं उचलतात. नसलेली file उचललीच जात नाही.

17. Wildcards ना naming pattern लागतो

का. Wildcard फक्त नावांमधलं common तेवढंच सांगू शकतो. नावांमध्ये काहीच common नसेल तर लिहायला pattern च नाही.

प्रत्यक्षात:

1. report-jan.txt, report-feb.txt, report-mar.txt → report-*.txt सगळ्या उचलतो.
2. a.txt, notes, final_v2.doc → कामाचा pattern नाही; एक एक नाव द्या.
3. log01 ते log30 (zero-padded) → log0? 01 ते 09 उचलतो, log1? 10 ते 19. Zero नसेल तर log1* ला log1 पण सापडतो.

18. Practice

Recap

Samjla ka? Ghari sagle tasks karun bagha ani pratyek cp nantar ls ne check kara.

Ravindra Bagale, trainer: linkedin.com/in/ravindra-bagale. Folders आणि files ची नावं (ravi, one, two, ram, sham, my.txt, file1.txt वगैरे) शिकण्यासाठीची उदाहरणं आहेत. Commands चे outputs आणि error messages GNU bash आणि coreutils वर तपासले, जे Amazon Linux 2023 पण वापरतं.