Power BI · मराठी आवृत्ती
1.1 Business Intelligence म्हणजे काय?
Business Intelligence (BI) म्हणजे व्यवसायाचा data गोळा करणं, त्यातल्या चुका काढणं, तो नीट मांडणं आणि त्यातून निर्णय घेण्यासाठी उपयोगाची माहिती तयार करणं. सोपं सांगायचं तर, नुसत्या आकड्यांमधून व्यवसायात काय चाललंय ते समजून घेणं.
समजा, पुणे, नाशिक आणि नागपूरमध्ये किराणा सामान काही मिनिटांत पोहोचवणारी कंपनी आहे. तिच्या अनेक dark stores मधून ऑर्डर पाठवल्या जातात. Dark store म्हणजे ग्राहकांना खरेदीसाठी आत येता येणारं नेहमीचं दुकान नव्हे; ऑनलाइन ऑर्डरसाठी सामान साठवून ठेवण्याची आणि पॅक करण्याची जागा.
दररोज हजारो ऑर्डरची नोंद होते. फक्त Excel मधल्या ओळी बघून पटकन निष्कर्ष काढणं अवघड जातं. BI report मात्र अशा प्रश्नांची उत्तरं शोधायला मदत करतो:
- या आठवड्यात कोणत्या शहरात आणि कोणत्या store मध्ये सर्वांत जास्त ऑर्डर आल्या? पुण्यातल्या कोथरूडमध्ये की नागपूरच्या धरमपेठेत?
- एकूण ऑर्डरपैकी किती टक्के ऑर्डर १० मिनिटांत पोहोचल्या?
- गेल्या वर्षाच्या तुलनेत कोणत्या प्रकारच्या वस्तूंची विक्री वाढली किंवा कमी झाली? दिवाळी आणि गणेशोत्सवात किती वाढ झाली?
- किती टक्के ऑर्डर रद्द झाल्या? दिवसात कोणत्या वेळी हे प्रमाण वाढतं?
- सवलत दिल्यामुळे खरंच ऑर्डर वाढतात का, की फक्त नफ्याचं प्रमाण कमी होतं?
BI कामाचे चार मुख्य भाग
| भाग | इथे काय होतं? | Power BI मधलं उदाहरण |
|---|---|---|
| Data sources | मूळ data कुठे आहे ते ठरतं. | Excel, CSV, SQL Server, SharePoint, web APIs |
| Data preparation — ETL | data आणणं, स्वच्छ करणं आणि वापरण्यायोग्य स्वरूपात भरणं. यालाच Extract, Transform, Load म्हणतात. | Power Query Editor |
| Data model | tables, त्यांच्यातले संबंध आणि calculations तयार होतात. | Model view, DAX measures |
| Presentation | माहिती report किंवा dashboard मधून दाखवली आणि इतरांना उपलब्ध करून दिली जाते. | Report view, Power BI Service, Mobile app |
Excel reporting आणि BI यात फरक काय?
लहान किंवा एकदाच करायच्या विश्लेषणासाठी Excel खूप उपयोगी आहे. Power BI सारख्या साधनांचा मोठा उपयोग वारंवार तयार होणाऱ्या reports साठी होतो. data clean करण्याच्या पायऱ्या आणि model एकदा तयार केला की, पुढच्या refresh वेळी नवीन data त्याच पद्धतीने हाताळता येतो. अनेक tables मधले संबंध, लाखो ओळी आणि संस्थेमध्ये सुरक्षितपणे माहिती देणं यासाठीही ही साधनं उपयोगी पडतात.
आणखी सोपं उदाहरण: रोज दुकान बंद करताना फक्त ‘आज ₹२५,००० विक्री झाली’ एवढं कळणं हा एक आकडा झाला. पण ‘कालपेक्षा विक्री कमी का झाली, कोणत्या वस्तू कमी विकल्या आणि उद्या काय बदल करायचा?’ हे शोधणं म्हणजे त्या आकड्यांचा निर्णयासाठी उपयोग करणं.