Cyber Security · मराठी आवृत्ती

Disk आणि storage commands

रवींद्र बागले यांच्या course वर आधारित · सहज मराठीत explanation

Disk space, folder size, block device आणि mounted filesystem या वेगळ्या गोष्टी आहेत. खालील commands वापरून एकेक भाग पाहू.

df -h            # disk space per mounted filesystem (human readable)
df -Th           # include filesystem type (xfs, ext4)
sudo du -sh /var/log                    # total size of a folder
sudo du -h --max-depth=1 /var | sort -h # which sub-folder is big?
lsblk            # block devices (disks & partitions) as a tree
lsblk -f         # with filesystem type, UUID and mount point
sudo blkid       # UUIDs of all filesystems
findmnt /        # what is mounted at /
sudo mount /dev/nvme1n1 /data
sudo umount /data
cat /etc/fstab   # permanent mounts (read at boot)
free -h          # memory

• df -h: mounted filesystems मधली space; df -Th filesystem type सुद्धा.
• du -sh: folder चा एकूण disk usage; --max-depth=1 ने थेट subfolders ची तुलना.
• lsblk: block devices/partitions; -f filesystem, UUID आणि mount points.
• blkid: filesystem identifiers; findmnt /: root mount ची माहिती.
• mount/umount: filesystem जोडणे/वेगळं करणे. Example मधलं /dev/nvme1n1 आणि /data तुमच्याकडे असेलच असं नाही; actual device, filesystem आणि mount point तपासल्याशिवाय चालवू नका.
• /etc/fstab: boot-time mounts. चुकीची entry boot अडवू शकते.
• free -h: RAM/swap; disk space नाही.

Practice

Free disk space, /var/log चा size, /var मधले तीन मोठे folders आणि lsblk -f output पाहा. या read-only exercise साठी mount बदलण्याची गरज नाही.