Excel · मराठी आवृत्ती
11.5 Solver — constraintsमध्ये सर्वोत्तम combination
या page मध्ये
Solver अनेक inputs बदलून formula maximum, minimum किंवा targetकडे नेतो. Constraints म्हणजे पाळायच्या अटी—जागा, supply, minimum stock, nonnegative quantities वगैरे.
Solver सुरू करा
Windows desktop: File › Options › Add-ins › Manage Excel Add-ins › Go › Solver Add-in tick. मग Data › Solver. इतर platformsमध्ये menu आणि availability वेगळी असू शकते.
काल्पनिक cold-room problem
Kothrud storeमध्ये 60 crate slots. Milk crateमागे daily margin ₹180, fruit crateमागे ₹260. Fruit supply जास्तीत जास्त 25 आणि milk किमान 20 crates. प्रत्येक crate एक slot घेतो. हा फक्त teaching model आहे.
| Cell | Item | Value |
|---|---|---|
| B2 | Milk crates (changing) | 20 |
| B3 | Fruit crates (changing) | 20 |
| B5 | Slots used | =B2+B3 |
| B6 | Daily margin (objective) | =180*B2+260*B3 |
Solve करा
- Data › Solver. Set Objective
$B$6; Max. - Changing cells
$B$2:$B$3. - Constraints: B5 <= 60; B3 <= 25; B2 >= 20; B2:B3 = int.
- Make Unconstrained Variables Non-Negative tick करा.
- Linear modelसाठी Simplex LP. Solve; result status वाचा आणि Keep Solver Solution. उपलब्ध असेल तर Answer report निवडा.
Result 35 milk आणि 25 fruit: 35×180 + 25×260 = ₹12,800/day. सर्व 60 slots वापरले; fruit supply cap गाठला; milk minimum पूर्ण झाला.
हे modelमधल्या assumptions/constraintsनुसार optimum आहे. Real planningमध्ये demand, wastage, refrigeration, labour असे missing constraints असतील तर result व्यवहारात लागू होणार नाही. Solver cost minimizeही करू शकतो.
Practice
Bakery crate तिसरा input जोडा: margin ₹150, maximum 15 आणि एक slot. Slots/Objective formulasमध्ये तिसरा variable घाला; integer/nonnegative constraints वाढवा.
Expected result का बदलत नाही?
बाकी assumptions तसेच असतील तर bakeryची minimum demand नाही आणि margin milkपेक्षा कमी. म्हणून 35 milk,25 fruit,0 bakery हेच optimum राहते. फक्त नवीन product जोडलं म्हणून ते निवडलं जाईलच असं नाही.
Chapter recap
एका inputचा target → Goal Seek. Named input sets → Scenario Manager. एक-दोन inputsची sensitivity → Data Table. अनेक inputs + constraints → Solver. प्रत्येक वेळी model आणि achieved result तपासा.