# P4.1 Python Lists: तयार करा, वाचा, items जोडा आणि काढा

Source: https://ravindrabagale.com/mr/datascience/py04-python-lists-tuples-dictionaries-and-sets-with-examples/p4-1-python-lists-create-access-add-and-remove-items.html
Language: mr (Marathi with English technical terms)

हे का शिकायचं?

दिवसभराच्या order amounts सारख्या अनेक values एकाच नावाखाली ठेवायला list लागते.

हे काय आहे?

List म्हणजे [ ] मधल्या क्रमाने ठेवलेल्या values. Index 0 पासून. append() शेवटी जोडतो, remove() value काढतो, sum/min/max/len गणित करतात.

कसं करायचं?

Step 1. [ ] मध्ये values लिहा.
Step 2. Index ने item वाचा.
Step 3. append() ने जोडा, remove() ने काढा.

उदाहरण A: List तयार करून वाचा

```python
orders = [120, 85, 140, 98]
print(orders)
print(orders[0])
print(orders[-1])
print(len(orders))
```

Output:

```text
[120, 85, 140, 98]
120
98
4
```

याचा अर्थ: list[0] पहिला item आणि len() एकूण items देतो.

उदाहरण B: जोडा आणि काढा

```python
orders = [120, 85, 140, 98]
orders.append(110)
orders.remove(85)
print(orders)
```

Output:

```text
[120, 140, 98, 110]
```

याचा अर्थ: append() शेवटी item जोडतो आणि remove() पहिली जुळणारी value काढतो.

उदाहरण C: Total, सरासरी, min, max

```python
orders = [120, 140, 98, 110]
print(sum(orders))
print(sum(orders) / len(orders))
print(min(orders), max(orders))
```

Output:

```text
468
117.0
98 140
```

याचा अर्थ: sum()/len() ने सरासरी मिळाली. Data summary ची ही पहिली पायरी आहे.

उदाहरण D: Slice आणि sort

```python
orders = [120, 140, 98, 110]
print(orders[0:2])
print(sorted(orders, reverse=True))
```

Output:

```text
[120, 140]
[140, 120, 110, 98]
```

याचा अर्थ: sorted() नवीन sorted list देतो, मूळ list तशीच राहते.

रवींद्र बागले यांची tip

`sorted(x)` नवी sorted list देतो आणि जुनी ठेवतो. `x.sort()` list स्वतःच बदलतो आणि काहीच return करत नाही. Beginners अनेकदा `x = x.sort()` लिहितात आणि None मिळतं.