Cyber Security · मराठी आवृत्ती
Help कशी मिळवायची? nano आणि vim मध्ये editing
या page मध्ये
प्रत्येक command पाठ करायची गरज नाही. Help वाचता आली की नवीन options स्वतः वापरता येतात.
man ls # full manual page (q to quit, /word to search)
ls --help # short usage summary
whatis chmod # one-line description
apropos network # search manual pages by keyword
type cd # is it a built-in, alias or program?
which nginx # full path of a command
man पूर्ण manual देतो—q exit आणि /word search. --help छोटा usage reference. whatis एका ओळीत अर्थ, apropos keyword search. type command builtin, alias की program ते सांगतो. which PATH मधला executable path शोधतो; shell resolution समजण्यासाठी type अधिक उपयुक्त असू शकतो.
nano: सुरुवातीला सोपा editor
sudo nano /etc/nginx/nginx.conf
खाली shortcuts दिसतात. ^ म्हणजे Ctrl. Ctrl+O, Enter save; Ctrl+X exit; Ctrl+W search; Ctrl+K line cut; Ctrl+U paste.
vim: modes समजून घ्या
Normal mode मध्ये commands; Insert मध्ये typing; : नंतर command-line mode. अनेक servers वर vi/vim उपलब्ध असतो; minimal image मध्ये install करावा लागू शकतो.
| Keys | Action |
|---|---|
i |
Insert mode—typing सुरू करा |
Esc |
Normal mode मध्ये परत |
:w |
Save करा |
:q |
बाहेर पडा (:q! ने unsaved बदल जातात) |
:wq or ZZ |
Save करून बाहेर |
dd / yy / p |
Line cut / copy / paste |
u / Ctrl+R |
मागचा बदल undo / redo |
/text then n |
पुढे search, पुढचा match |
:set number |
Line numbers दाखवणे |
gg / G |
पहिल्या / शेवटच्या line वर |
:%s/old/new/g |
सर्व matches replace |
i नंतर type करा. Esc normal mode; :w save; :q quit; :wq किंवा ZZ save-and-quit. dd line cut, yy copy, p paste; u undo, Ctrl+R redo. /text search आणि n पुढचा match. :set number line numbers; gg/G पहिली/शेवटची line; :%s/old/new/g सर्व lines मध्ये replacement.
Vim मधून बाहेर पडत नाही?
Esc दोनदा दाबा, :q! type करा आणि Enter द्या. Unsaved changes discard होतात. बदल ठेवायचे असतील तर आधी save करा.
Practice
~/notes.txt vim मध्ये उघडून तीन lines लिहा, save आणि quit करा. Nano मध्ये तीच file उघडून एक line जोडा; Ctrl+O ने save आणि Ctrl+X ने exit. man chmod मध्ये -R चा अर्थ शोधा.
Chapter recap
- /etc config, /var/log logs, /home users, /tmp temporary files, /var/www web content.
- Navigation: pwd, ls -la, cd. File काम: mkdir -p, cp -r, mv, rm.
- Content/logs: less, head, tail -f.
- r=4, w=2, x=1. Permissions गरजेनुसार; directories 755/files 644 हा साधा public-content pattern, key 400. 777 ने errors झाकू नका.
- Users/groups: useradd -m, passwd, usermod -aG, sudo -l.
- Packages साठी OS योग्य manager; processes साठी ps, top, kill.
दररोज थोडा terminal सराव करा. पुढच्या chapter मध्ये advanced commands पाहू.