Cyber Security · मराठी आवृत्ती
DNS basics: नावापासून IP पर्यंत, port 53
या page मध्ये
आपण website उघडताना IP पाठ करत नाही; google.com सारखं नाव type करतो. त्या नावाचे records शोधण्याचं काम DNS करतं. म्हणून DNS ला internet ची phonebook असंही म्हणतात.
DNS lookup step by step
- Browser आणि operating system cache तपासतात. System च्या name-resolution configuration नुसार
hostsfile सुद्धा वापरली जाऊ शकते. - उत्तर उपलब्ध नसेल तर recursive resolver ला विचारलं जातं. हा ISP चा resolver,
8.8.8.8/1.1.1.1सारखा public resolver किंवा EC2 वर VPC resolver असू शकतो. - Resolver कडे माहिती नसेल तर root server कडून
.comservers ची दिशा मिळते. .comTLD server कडून example.com चे authoritative name servers कळतात—उदा.ns51.domaincontrol.com. Registrar कडे केलेली NS configuration इथे महत्त्वाची असते.- Authoritative server
A 203.0.113.10सारखा record आणि TTL देतो. - Resolver TTL इतका वेळ उत्तर cache करतो आणि client ला देतो. Browser त्या IP ला connect होतो; HTTP/1.1 request मध्ये
Host: example.comपाठवतो.
Cache मध्ये योग्य माहिती असेल तर प्रत्येक वेळी सगळे servers विचारावे लागत नाहीत. पारंपरिक DNS साधारण UDP 53 वापरतो. मोठी/truncated उत्तरं आणि zone transfers सारख्या कामांसाठी TCP 53 सुद्धा वापरला जातो. Chapter 3 मध्ये पूर्ण website flow पाहू.
महत्त्वाचे DNS records
| Record | कशासाठी? | Example |
|---|---|---|
| A | नाव → IPv4 | example.com → 203.0.113.10 |
| AAAA | नाव → IPv6 | example.com → 2001:db8::10 |
| CNAME | Alias → दुसरं नाव | www → example.com |
| MX | Mail servers | 10 mail.example.com |
| TXT | SPF, DKIM, verification यांसाठी text | "v=spf1 -all" |
| NS | Authoritative name servers | ns1.example.net |
dig example.com +short
dig MX example.com +short
nslookup example.com
या commands ने A/इतर DNS उत्तरं, MX records आणि name lookup पाहता येतो.
Security मध्ये DNS का महत्त्वाचं?
DNS वरून subdomains शोधता येतात. DNS spoofing/cache poisoning मुळे चुकीच्या server कडे traffic वळू शकतो. DNS tunnelling चा data बाहेर पाठवण्यासाठी गैरवापर होऊ शकतो. Email protection साठी SPF, DKIM आणि DMARC records मदत करतात. Delete केलेल्या cloud resource कडे अजून point होणारा विसरलेला CNAME काही परिस्थितीत subdomain takeover चा धोका तयार करू शकतो.
Practice
dig example.com, dig NS example.com +short आणि dig +trace example.com चालवा. TTL value आणि authoritative name servers ओळखा.
Chapter recap
- Port service endpoint ओळखायला मदत करतो. Well-known range 0–1023. 21, 22, 23, 25, 53, 80, 443, 3306 आणि 3389 लक्षात ठेवा.
- SSH (22) encrypted remote access देतो. Private key सुरक्षित ठेवा आणि access trusted IPs पर्यंत मर्यादित करा.
- HTTP (80) मध्ये methods, headers आणि status codes असतात; plain HTTP clear text आहे. HTTPS (443) TLS ने connection protect करतो.
- Plain FTP credentials protect करत नाही; SFTP/SCP वापरा.
- DNS (53) नावांचे records शोधतो. A, AAAA, CNAME, MX, TXT आणि NS हे महत्त्वाचे records आहेत.
आता ss -tlnp वापरून आपल्या machine वर कोणत्या services listen करत आहेत ते पाहा. पुढे OSI आणि TCP/IP models शिकू.