Cyber Security · मराठी आवृत्ती
IP address म्हणजे काय?
या page मध्ये
Network वर एखादं device ओळखण्यासाठी वापरला जाणारा logical number म्हणजे IP (Internet Protocol) address. तुमचा mobile, laptop, EC2 server आणि router यांना network वर IP address असतो. प्रत्येक packet मध्ये source IP म्हणजे पाठवणाऱ्याचा address आणि destination IP म्हणजे जिथे पोहोचायचं तो address असतो.
- IPv4 चे उदाहरण:
192.168.1.10. यात 32 bits असतात. या chapter मध्ये आपण IPv4 शिकणार आहोत. - IPv6 चे उदाहरण:
2001:db8::10. यात 128 bits असतात, त्यामुळे खूप जास्त addresses उपलब्ध होतात.
एका सोप्या उदाहरणातून समजून घेऊ
पुण्यातल्या शिवाजीनगरमधील एका building चा address म्हणजे IP आणि त्या building मधला flat number म्हणजे port, असं समजा. Router हा postman सारखा योग्य building पर्यंत packet पोहोचवतो. Operating system ते योग्य application पर्यंत देतो. Ports पुढच्या chapter मध्ये पाहू.
ही फक्त समजण्यासाठी उपमा आहे. प्रत्यक्षात packet च्या IP header मध्ये destination IP असतो. प्रत्येक router आपल्या routing table सोबत तो तपासतो. ज्या route चा prefix सर्वांत जास्त जुळतो, तो निवडून packet पुढच्या hop कडे पाठवतो.
Security मध्ये हे का महत्त्वाचं आहे?
Logs, firewall rules आणि alerts मध्ये IP addresses सतत दिसतात. SOC analyst ने “198.51.100.7 वरून brute-force attempts आले” असं सांगितलं, तर investigation ची सुरुवात त्या IP पासून होते. पण VPN, proxy किंवा दुसऱ्याच्या compromised machine मुळे दिसणारा IP वेगळा असू शकतो. IP वरून network location कळते; व्यक्तीची ओळख ठरत नाही.
स्वतः करून पाहा
Windows वर ipconfig, Linux वर ip addr चालवा. macOS वर ifconfig वापरा. तुमचा IPv4 लिहून ठेवा. तो घरच्या किंवा office च्या private network मधला दिसतो का? Private ranges पुढे शिकल्यावर पुन्हा तपासा.