# 4.12 top आणि htop ने monitoring

Source: https://ravindrabagale.com/mr/aws/ch04-linux-advanced-commands/4-12-monitoring-top-and-htop.html
Language: mr (Marathi with English technical terms)

Server slow असेल तर CPU कोण वापरतंय आणि memory किती उपलब्ध आहे ते पाहू. top अनेक Linux images मध्ये असतो; htop रंग, navigation आणि F-keys मुळे सोयीचा.

Ubuntu: sudo apt install -y htop; AL2023: sudo yum install -y htop. CentOS Stream वर repository/EPEL availability तपासा.

 | top key | काम

 | P / M | CPU / memory sort

 | k | PID देऊन signal

 | 1 | प्रत्येक CPU core

 | q | Quit

Load average, %CPU, %MEM, RES आणि wa — I/O wait — पाहा. Load ची vCPU count शी तुलना उपयोगी, पण “त्यापेक्षा कमी म्हणजे सर्व ठीक” असा सार्वत्रिक नियम नाही. Load मध्ये runnable आणि uninterruptible tasks येऊ शकतात; burstable CPU credits, latency आणि disk metrics देखील तपासा.

Lab

फक्त disposable lab वर एका terminal मध्ये top, दुसऱ्यात yes > /dev/null &. तयार झालेला PID नोंदवा. Top मध्ये P ने process पहा आणि kill <तो-PID> ने बंद करा. मूळ उदाहरणात pkill yes आहे; ते इतर matching processes देखील बंद करू शकतं म्हणून स्वतःचा PID वापरा. Load average हळूहळू कमी होईल.

रवींद्र बागले यांची tip

Load 1.5 पाहून लगेच घाबरू नका; vCPUs आणि workload context पाहा. wa जास्त असेल तर storage/I/O तपासा, पण फक्त त्या एका आकड्यावर कारण ठरवू नका.