# 2.2 OSI चे सात layers

Source: https://ravindrabagale.com/mr/aws/ch02-the-osi-model-and-tcp-ip-model/2-2-the-seven-layers.html
Language: mr (Marathi with English technical terms)

Mauli Dairy चं order page पाठवताना data sender कडे वरून खाली जातो आणि receiver कडे खालून वर येतो. यांना encapsulation आणि decapsulation म्हणतात.

   Sender                                                    Receiver
 +------------------+        (logical communication)      +------------------+
 | 7 Application    | <---------------------------------> | 7 Application    |
 | 6 Presentation   | <---------------------------------> | 6 Presentation   |
 | 5 Session        | <---------------------------------> | 5 Session        |
 | 4 Transport      | <------------ segments -----------> | 4 Transport      |
 | 3 Network        | <------------ packets ------------> | 3 Network        |
 | 2 Data Link      | <------------ frames -------------> | 2 Data Link      |
 | 1 Physical       | ============== bits ==============  | 1 Physical       |
 +------------------+     cable / fibre / radio           +------------------+
   Data goes DOWN the stack (encapsulation) and UP at the receiver (decapsulation)

 | # | Layer | मुख्य काम | Protocols / standards | Devices | PDU

 | 7 | Application | Applications साठी network services | HTTP, HTTPS, FTP, SMTP, DNS, SSH, DHCP, SNMP | Gateways, L7 load balancers — AWS ALB — WAF | Data / message

 | 6 | Presentation | Format, encoding, encryption, compression | TLS/SSL, JPEG, PNG, ASCII, UTF-8, MPEG | — | Data

 | 5 | Session | Session सुरू ठेवणं, बंद करणं, checkpoints | NetBIOS, RPC, SQL session, PPTP | — | Data

 | 4 | Transport | End-to-end delivery, ports, segmentation, flow/error control | TCP, UDP | L4 load balancers — AWS NLB — firewalls | TCP segment / UDP datagram

 | 3 | Network | IP addressing आणि networks मधलं routing | IPv4, IPv6, ICMP, ARP*, OSPF, BGP | Router, L3 switch | Packet

 | 2 | Data Link | MAC addressing, framing, link वरील error detection | Ethernet 802.3, Wi-Fi 802.11, PPP, VLAN 802.1Q | Switch, bridge, NIC | Frame

 | 1 | Physical | Electrical/light/radio स्वरूपात bits पाठवणं | RJ-45, fibre, DSL, Bluetooth radio, 802.11 PHY | Hub, repeater, cables, modem | Bit

*ARP IPv4 address वरून MAC शोधतो; L2/L3 च्या सीमेवर असल्याने पुस्तकांत placement वेगळं दिसतं. TLS/session सारखं mapping देखील शिकण्यासाठीचा संदर्भ आहे; internet stack मध्ये हे स्वतंत्र OSI modules असतीलच असं नाही.

प्रत्येक layer सोप्या भाषेत

Application: Program वापरत असलेला protocol. Browser HTTP बोलतो, ssh SSH वापरतो. Chrome स्वतः म्हणजे हा layer नव्हे.

Presentation: दोन्ही बाजूंना data समजण्यासाठी UTF-8 encoding, gzip compression किंवा TLS encryption. HTTPS म्हणजे HTTP over TLS.

Session: संभाषण सुरू ठेवणं/बंद करणं. Login टिकवणं किंवा download resume करणं ही समजण्यासाठी उदाहरणं; प्रत्यक्ष implementation application मध्ये असू शकते.

Transport: Source/destination ports जोडतो. TCP मध्ये handshake, acknowledgements, retransmission आणि ordering; HTTP/1.1, HTTP/2, SSH, MySQL मध्ये वापर. UDP connectionless; DNS, calls, games मध्ये उपयोग.

Network: Source/destination IP आणि routing. Router इथे काम करतो; ping मधला ICMP या स्तरावरील reachability तपासतो.

Data Link: Local link वर frames पोहोचवण्यासाठी MAC — उदा. 0a:1b:2c:3d:4e:5f, 48 bits. सामान्य switches इथे.

Physical: Bits electrical signals, light pulses किंवा radio waves मध्ये पाठवतो.

TCP आणि UDP

Reliable delivery साठी handshakes, ACKs आणि retransmission चा overhead लागतो. काही real-time कामांमध्ये उशिरा पोहोचलेल्या data पेक्षा पुढचा ताजा data महत्त्वाचा असतो.

 | मुद्दा | TCP | UDP

 | Connection | SYN → SYN-ACK → ACK handshake | Connectionless

 | Reliability | क्रमाने data, ACK आणि retransmission; failure झाल्यास connection error | स्वतः delivery/order guarantee देत नाही

 | Overhead | किमान 20-byte header | 8-byte header

 | उपयोग | HTTP/1.1, HTTP/2, SSH, e-mail, databases | DNS, DHCP, VoIP, streaming, gaming, HTTP/3 via QUIC

UDP नेहमीच जास्त fast किंवा TCP नेहमीच slow असा नियम नाही; application आणि network वर result अवलंबून असतो. TCP सुद्धा connection कायम तुटल्यावर delivery हमखास करू शकत नाही.

Encapsulation

खाली जाताना संबंधित layers headers जोडतात; Ethernet सारख्या Layer 2 framing मध्ये trailer देखील येतो:

 L7-5   [                 HTTP data                   ]
 L4     [TCP hdr: ports ][        HTTP data           ]            = Segment
 L3     [IP hdr: IPs][TCP hdr][      HTTP data        ]            = Packet
 L2     [Eth hdr: MACs][IP][TCP][    HTTP data   ][FCS]            = Frame
 L1     0101100101110100101010010101001010101010101...            = Bits

डब्यात डबा ठेवतो तसं: HTTP data भोवती TCP, त्याभोवती IP, आणि त्याभोवती Ethernet frame. Receiver उलट क्रमाने ते उघडतो — decapsulation.

Lab

Linux वर ip addr run करा. link/ether जवळ MAC — L2 — आणि inet जवळ IP — L3 — शोधा. Layer, address type आणि स्वतःची value अशी छोटी table करा.

रवींद्र बागले यांची tip

सामान्य switch L2/MAC वर, router L3/IP वर काम करतो. L3 switches वेगळे असतात. HTTPS ला स्वतंत्र layer समजू नका; HTTP वर TLS protection असतं.